Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση στην Ερμιόνη μέσα από την Τέχνη

Π Ρ Ο Σ Κ Λ Η Σ Η

Σας προσκαλούμε στα εκπαιδευτικά προγράμματα με τίτλο:

«Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση στην Ερμιόνη μέσα από την Τέχνη»

που θα πραγματοποιηθούν στο προαύλιο του

Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ερμιόνης

στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων

για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του  1821.

1.Τετάρτη 25 Αυγούστου 2021 και ώρα 6.30 μ.μ.

    Το πρόγραμμα απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 5-8 ετών.

2. Πέμπτη 26 Αυγούστου 2021 και ώρα 6.30 μ.μ.

             Το πρόγραμμα απευθύνεται σε παιδιά ηλικίας 9-15 ετών.

Σχεδιασμός και εκτέλεση των εκπαιδευτικών προγραμμάτων

από την  Ελένη Βλάσση – Δημαράκη

Για το Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Η Πρόεδρος

Τίνα Αντωνοπούλου

Παρακαλούνται οι προσερχόμενοι (συνοδοί και παιδιά) να φορούν τη μάσκα προστασίας τους.

Θα τηρηθούν όλα τα μέτρα προστασίας κατά της covid 19.

Η προτομή του Ηλία Θερμησιώτη βρήκε την αρμόζουσα θέση της στη Θερμησιώτικη γη, τον τόπο καταγωγής του.

Κρανίδι, 09/08/2021

Δελτίο Τύπου

Με μια λιτή τελετή, πνευματικής και πατριωτικής ανάτασης, αρμόζουσας στην περίσταση, έγιναν τα αποκαλυπτήρια της προτομής του αγωνιστή του 1821 Ηλία Θερμησιώτη, την Κυριακή 8 Αυγούστου 2021 στη Θερμησία.

Με τη συνεργασία Δήμου Ερμιονίδας, Κοινότητας Θερμησίας και Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ερμιόνης τοποθετήθηκε στον αύλειο χώρο του Κοινοτικού Καταστήματος Θερμησίας η προτομή του Ηλία Θερμησιώτη, δωρεά της κας Μαρίας Στρίγκου Κατσίνα και του γιου της κ. Δημήτρη Κατσίνα Θερμησιώτη.

Η ορειχάλκινη προτομή με την έντονη εκφραστικότητα είναι έργο της ώριμης ηλικίας του αείμνηστου γλύπτη και ιατρού Βασίλη Κάρλου, ενώ η πέτρινη βάση της προτομής σχεδιάστηκε από την αρχιτέκτονα μηχανικό κα Μαρία Παλυβού και χρηματοδοτήθηκε από το Δήμο Ερμιονίδας.

Με τη συμβολική αυτή πράξη οι συνεργαζόμενοι φορείς θέλησαν να αποδώσουν τιμή όχι μόνο στον Ηλία Θερμησιώτη ως σύμβολο πατριωτισμού αλλά και σε όλους τους αγωνιστές του 1821 τιμώντας μ’ αυτόν τον τρόπο και την επέτειο των 200 ετών από την Εθνική Παλιγγενεσία.

Οι παριστάμενοι παρακολούθησαν την τελετή των αποκαλυπτηρίων σύμφωνα με το πρόγραμμα. Χαιρετισμό απηύθυναν ο Δήμαρχος Ερμιονίδας κ. Γιάννης Γεωργόπουλος, ο Πρόεδρος του Κοινοτικού Συμβουλίου Θερμησίας κ. Ηλίας Κατσάβελας, ο Βουλευτής Αργολίδας κ. Ανδρέας Πουλάς, οι Περιφερειακοί Σύμβουλοι κκ. Βασίλης Σιδέρης και Αναστάσιος Γανώσης,  η Πρόεδρος του ΙΛΜΕ κα Τίνα Αντωνοπούλου και ο απόγονος του Ηλία Θερμησιώτη κ. Δημήτρης Κατσίνας Θερμησιώτης. Την κεντρική ομιλία εκφώνησε η δωρήτρια συγγραφέας κα Μαρία Στρίγκου Κατσίνα.

Οι ομιλητές εξήραν την προσωπικότητα του Ηλία Θερμησιώτη, μέλους της Φιλικής Εταιρείας, πλοιοκτήτη και αξιωματικού του Ναυτικού κατά την Οθωνική περίοδο, ο οποίος κατά τη διάρκεια της Επανάστασης του 1821 μετέτρεψε το ιδιόκτητο πλοίο του σε πολεμικό και το διέθεσε για τις ανάγκες του Αγώνα ενώ προσέφερε μεγάλα χρηματικά ποσά για τη στήριξη της Επανάστασης.

Φορτισμένη συναισθηματικά η δωρήτρια κα Στρίγκου σκιαγράφησε με το λόγο της το πορτραίτο του αγωνιστή ενώ ο γιος της, τρισέγγονος του Ηλία Θερμησιώτη, αναφέρθηκε με θέρμη και πατριωτισμό όχι μόνο στον πρόγονό του αλλά και σε όλους τους αγωνιστές του 1821.     

Τα αποκαλυπτήρια της προτομής έκαναν ο Δήμαρχος Ερμιονίδας και οι δύο δωρητές. Στη συνέχεια κατατέθηκαν στεφάνια από όλους τους προαναφερόμενους ομιλητές και δωρητές.

Η επιγραφή στη βάση της προτομής θα θυμίζει στον κάθε κάτοικο και περαστικό την προσφορά του Ηλία Θερμησιώτη στον απελευθερωτικό Αγώνα, η οποία προσφορά περιεκτικά συνοψίζεται στο παρακάτω επίγραμμα:

ΗΛΙΑΣ ΘΕΡΜΗΣΙΩΤΗΣ   Βιογραφικό

(1788 – 1871)

Ο ΠΟΛΛΑ ΜΟΧΘΗΣΑΣ ΚΑΙ ΔΑΠΑΝΗΣΑΣ

ΕΝ ΤΩ ΙΕΡΩ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΟΣ ΑΓΩΝΙ

Μετά την τελετή των αποκαλυπτηρίων ο Δήμαρχος Ερμιονίδας απένειμε τιμητικές πλακέτες στην κα Μαρία Στρίγκου Κατσίνα για την εν γένει προσφορά της στο Δήμο Ερμιονίδας και στον κ. Δημήτριο Κοσμά Βογιατζή για την προσφορά του ως πρώτου Κοινοτάρχη της Θερμησίας από το 1956 έως το 1967 και τη δωρεά του προς την ίδια Κοινότητα.

Στην εκδήλωση πλέον των προαναφερομένων παρευρέθηκαν η Πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Ερμιονίδας κα Τόνια Αντωνοπούλου, οι Αντιδήμαρχοι κα Ελένη Γκαμίλη και οι κκ. Γιάννης Τσαμαδός, Ιωσήφ Μερτύρης και Αριστείδης Μπίμπας, οι Δημοτικοί Σύμβουλοι κκ. Δαμιανός Κουτούβαλης, Χρήστος Μπαλαμπάνης, Σπύρος Αντουλινάκης, Τάσος Λάμπρου, Τάσος Τόκας, ο τέως Δήμαρχος Ερμιόνης κ. Ανάργυρος Λεμπέσης, η Πρόεδρος του Σ.Κ. Διδύμων κα Ελένη Προσίλη και ο τέως Πρόεδρος Θερμησίας κ. Πέτρος Σαραντόπουλος. Επίσης παρευρέθηκαν μέλη της δημοτικής επιτροπής επετειακών εκδηλώσεων για τα 200 χρόνια «Ερμιονίδα 2021», μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Θερμησίας, μέλη του ΙΛΜΕ και πλήθος κόσμου.

Ευχαριστούμε τον εφημέριο πατέρα Δαυίδ, την κα Βαρβάρα Πραχαλιά, η οποία παρουσίασε το πρόγραμμα της εκδήλωσης, τα μέλη του Πολιτιστικού Συλλόγου Θερμησίας για την συνεισφορά τους στην άρτια οργάνωση της τελετής των αποκαλυπτηρίων καθώς και τους παρευρεθέντες, οι οποίοι με τον προσήκοντα σεβασμό τίμησαν την εκδήλωση.

Οι Συνδιοργανωτές

Δήμος Ερμιονίδας

Κοινότητα Θερμησίας

Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης

Πρόσκληση για τελετή αποκαλυπτηρίων προτομής του Ηλία Θερμησιώτη

Το ΙΛΜΕ στο πλαίσιο των επετειακών εκδηλώσεων από τον απελευθερωτικό Αγώνα του 1821 μεταξύ των άλλων εκδηλώσεων πρότεινε και την απόδοση τιμής στον αγωνιστή Ηλία Θερμησιώτη (1788-1871).

Η Επιτροπή «Ερμιονίδα 2021» η οποία συγκροτήθηκε από το Δήμο Ερμιονίδας με σκοπό να προτείνει, να οργανώσει και να πραγματοποιήσει επετειακές δράσεις ενόψει του εορτασμού των 200 ετών από την Επανάσταση του 1821, δέχθηκε την πρόταση του ΙΛΜΕ.

Η κα Μαρία Στρίγκου Κατσίνα προσέφερε με την ευγενική χορηγία της την προτομή του Ηλία Θερμησιώτη.

ΙΛΜΕ. Ιστορικός περίπατος στο Μπίστι

Για άλλη μια φορά η κα Ήρα Φραγκούλη Βελλέ πραγματοποίησε μια ενδιαφέρουσα ξενάγηση στο Μπίστι την Κυριακή 01/08/2021.

Αυτή τη φορά ξεναγήθηκαν μέλη του Ορειβατικού Αθλητικού Ομίλου Νίκαιας με την επωνυμία «Φυσιολάτρης».

Κάτω από τον καυτό μεσημεριανό ήλιο η κα Ήρα ξεδίπλωσε την ιστορία του Μπιστιού. Έδωσε πληροφορίες για το αρχαίο τείχος αλλά και το ενετικό εγκάρσιο τείχος με τους τέσσερις πύργους. Οι ενεπίγραφες βάσεις αφιερωμάτων με τους έμμετρους στίχους έδωσαν την αφορμή να ξετυλιχθεί η ιστορία της Ερμιόνης. Αναδύθηκαν ενδιαφέρουσες εικόνες από τις τελετουργικές θυσίες των αγελάδων που γίνονταν στο ναό της θεάς Δήμητρας. Παράλληλα έγινε αναφορά με αφορμή τις επιγραφές στους ισχύοντες πολιτικούς θεσμούς της αρχαιότητας και τους αγώνες που λάμβαναν χώρα στην Ερμιόνη προκειμένου να τιμηθούν πανελλήνιες θεότητες.

Ο ναός της πλατείας του Μπιστιού, αφιερωμένος στον Ποσειδώνα ή την Αθηνά, οι πορφύρες, ο μύλος, η σπηλιά της Βιτόριζας αλλά και η ιστορία της δολοφονίας του Γαλάτη στο Μπίστι υπήρξαν σημεία αναφοράς της εξαιρετικής ξενάγησης.

Το ΙΛΜΕ ευχαριστεί την κα Ήρα Φραγκούλη Βελλέ για την άοκνη και συνεχή προσφορά της στο ΙΛΜΕ και στην τοπική ιστορία.

Τίνα Αντωνοπούλου

Πρόεδρος του Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Σημείωση:  Το Μουσείο εκτός από τις προγραμματισμένες ημέρες λειτουργίας του (Παρασκευή, Σάββατο και Κυριακή, από 19:00 έως 21:00) ανοίγει εκτάκτως κατόπιν συνεννόησης προκειμένου να εξυπηρετήσει ομάδες επισκεπτών, συλλόγους, σχολεία κλπ. Πληροφορίες επικοινωνίας στην ιστοσελίδα του (Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης).

Λειτουργία Μουσείου (Καλοκαίρι 2021)

Το Μουσείο εκτός από τις προγραμματισμένες ημέρες λειτουργίας του ανοίγει εκτάκτως κατόπιν συνεννόησης προκειμένου να εξυπηρετήσει ομάδες επισκεπτών, συλλόγους, σχολεία κλπ.

Πληροφορίες επικοινωνίας ως εξής:

Ταχ. δ/νση: Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης, 21051 ΕΡΜΙΟΝΗ

Ηλεκτρονική δ/νση: i.l.m.ermionis@gmail.com

Τηλέφωνα:  6976747409 , 6981709452

Ευχαριστήρια επιστολή προς τη Δημοτική Αρχή

Το ΙΛΜΕ ευχαριστεί θερμά τον Δήμαρχο Ερμιονίδας κ. Γιάννη Γεωργόπουλο και τον Πρόεδρο του Ν.Π. Κοιν. Πρόνοιας, Αλληλεγγύης, Παιδείας και Πολιτισμού κ. Δαμιανό Κουτούβαλη για τη μέριμνα που ανέλαβαν για την επισκευή της ιστορικής οικίας, στην οποία στεγάζεται το ΙΛΜΕ. Η επισκευή ολοκληρώθηκε το Σάββατο 10-07-2021.

Επίσης ευχαριστεί τον Αντιδήμαρχο Καθαριότητας κ. Γιάννη Τσαμαδό, ο οποίος φροντίζει την καθαριότητα των χώρων του Μουσείου.

Η στήριξη με έμπρακτο τρόπο των φορέων που αναδεικνύουν τις πολιτιστικές μας αξίες και διαφυλάσσουν την ιστορική μας κληρονομιά καταδεικνύει το ενδιαφέρον της Δημοτικής μας Αρχής για τον πολιτισμό και τους φορείς που τον εκπροσωπούν και σηματοδοτεί την αναγνώριση της προσφοράς τους.

Για το Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Η Πρόεδρος

Τίνα Αντωνοπούλου

Για την ερμιονίτισσα ζωγράφο Ανθούλα Λαζαρίδου Δουρούκου που έφυγε από κοντά μας.

Μας δίδαξε: Δίδαξε αυτοπειθαρχία, σεβασμό στον άνθρωπο, αξιοπρέπεια, την τέχνη της προσφοράς, τον αλτρουισμό, όλα αυτά που συνθέτουν την έννοια της αρετής.

Μας νουθέτησε: Όχι μόνο με τα λόγια της, σαν αιώνια έφηβη αλλά και με τις πράξεις της.

Μας μύησε: Στην τέχνη της ζωγραφικής με τις άπειρες εκθέσεις της, τους πίνακές της, τα βιβλία της.

Μας συμβούλεψε: Με το σοφό της λόγο, την εμπειρία της, την αγάπη της.

Μας καθοδήγησε: Μας έδειξε το δρόμο της σύζευξης της παράδοσης με τη σύγχρονη ζωή, μας έκανε να αγαπήσουμε με τα σύμβολά της και τους πίνακές της την ιστορία, το παρελθόν, τα έθιμά μας, τη λαογραφία, τους ήρωες, τα ξωτικά.

Μας μάγεψε: Με την ιδιαίτερη προσωπικότητά της, την πνευματική της καλλιέργεια, τη λατρεία της για τη ζωγραφική, την ανοιχτή αγκαλιά της.

Μας αποχαιρέτισε: Μας άφησε όμως όχι μόνο τις άπειρες ώρες δουλειάς της στο Μουσείο μας, του οποίου υπήρξε ιδρυτικό μέλος αλλά και τους δεκάδες πίνακές της, πολύτιμο υλικό, όχι μόνο για να κοσμούν το χώρο μας αλλά εξαίσιο υλικό για τα εκπαιδευτικά προγράμματα των παιδιών μας, που θα διατηρήσουν στην αιωνιότητα την ύπαρξή της.

Για όλα αυτά της είμαστε ευγνώμονες.

Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά της.  

Για το Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Τίνα Αντωνοπούλου

Πρόεδρος του Δ.Σ.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι παρμένη από το βιβλίο – λεύκωμα της Ανθούλας Λαζαρίδου Δουρούκου, που εκδόθηκε με τη συνεργασία του Δήμου Ερμιόνης και του ΙΛΜΕ το 2010.

Άνοιξε η αυλαία των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 στην Ερμιόνη.

Οι μαθητές της Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Ερμιόνης άνοιξαν την Παρασκευή 4 Ιουνίου 2021 την αυλαία των εορτασμών από την Επανάσταση του 1821 με την επίσκεψή τους στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης.     

Συγκεκριμένα οι μαθητές συμμετείχαν σε εκπαιδευτικό επετειακό πρόγραμμα με τίτλο «1821 μέτρα σε 200 δευτερόλεπτα», το οποίο αποτελεί μια πρόσθετη δραστηριότητα εκπαιδευτικών και μαθητών με σκοπό την ευαισθητοποίηση των μαθητών σε θέματα που άπτονται του Εθνικού Αγώνα αφενός και τη δημιουργία βίντεο μικρού μήκους αφετέρου σε σημεία της περιοχής μας που σχετίζονται με την Επανάσταση του 1821.

Η αφόρμηση για τη δημιουργία βίντεο από τους μαθητές δόθηκε από την ιστορικότητα του χώρου του Μουσείου και τους Ερμιονίτες ήρωες Γιάννη και Σταμάτη Μήτσα, οι προτομές των οποίων κοσμούν τον ομώνυμο κήπο μπροστά από το Μουσείο.

Ο ηρωικός θάνατος του νεαρού Γιάννη Μήτσα σε ηλικία 33 ετών έδωσε το ερέθισμα στους μαθητές να θρηνήσουν τον ήρωα μέσα από το απόσπασμα «Πού πέταξε το αγόρι μου» από το ποιητικό έργο «Επιτάφιος» του Γιάννη Ρίτσου, το οποίο μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Έτσι ηχογράφησαν το τραγούδι που τραγούδησαν οι ίδιοι οι μαθητές με τη συνοδεία αρμονίου με τη διδασκαλία και επίβλεψη του μουσικού του Σχολείου, Γιάννη Παπαχριστοδούλου. Την ηχογράφηση του τραγουδιού μπορείτε να την ακούσετε πατώντας εδώ.  

Η πρόεδρος του ΙΛΜΕ Τίνα Αντωνοπούλου μίλησε στους μαθητές τονίζοντας την ιστορικότητα του χώρου και τη σημασία του τόσο στην εθνική όσο και την τοπική ιστορία.

Την εκπόνηση και τον συντονισμό του προγράμματος είχαν οι δάσκαλοι Παρασκευή Σκούρτη – Δαγρέ και Γιώργος Αλεξάκος. Το ΙΛΜΕ συγχαίρει τους προαναφερόμενους δασκάλους για την πρωτοβουλία τους και την επιτυχή διεξαγωγή του επετειακού προγράμματος.

Να σημειωθεί ότι κατά την επίσκεψη των μαθητών ελήφθησαν όλα τα απαραίτητα μέτρα κατά του ιού SARS-CoV-2.

Τίνα Αντωνοπούλου

Αφιέρωμα του ΙΛΜΕ στη Φιλική Εταιρεία. Μέρος 6ο (vid)

Νικόλαος Γαλάτης. Η αινιγματική φυσιογνωμία του και ο τραγικός του θάνατος

Ένας από τους συγγραφείς που ασχολήθηκαν με τον Νικόλαο Γαλάτη ήταν ο Ελευθέριος Μωραϊτίνης – Πατριαρχέας, ο οποίος συνέγραψε την ιστορική μονογραφία «Νικόλαος Γαλάτης – ο Φιλικός», το 2002.

Σύμφωνα λοιπόν με τον Πατριαρχέα ο Γαλάτης είχε πολλά προσόντα αλλά δεν ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος να διοικήσει ως αρχηγός την Φιλική Εταιρεία και κατ’ επέκταση την Επανάσταση που προετοιμαζόταν. Τα μέλη της Αρχής απέβλεπαν σε κάποιον από τους πρώτους του Γένους. Ο Γαλάτης δεν ήταν τέτοιος ούτε μπορούσε να προσφέρει όσα ένας Καποδίστριας ή ένας Υψηλάντης. Εξ άλλου στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες είχε κάνει πολλές αταξίες. Όμως ουδέποτε υπήρξαν αποδείξεις ότι ήταν σπάταλος ή ξόδευε χρήματα της Φιλικής Εταιρείας. Πολύ περισσότερο ότι σκέφτηκε να την προδώσει.

Ο Φιλήμων (1798 – 1874), ιστορικός και εκδότης της εφημερίδας «Αιών», ο οποίος είχε κατηγορήσει και τον Ξάνθο, καταλογίζει στον Γαλάτη πρόθεση προδοσίας αόριστα και χωρίς αποδείξεις και ατυχώς η Ιστορία επηρεάστηκε από αυτά.

Ο Σπύρος Μελάς (1882 – 1966) άγγιξε σχεδόν την αλήθεια γράφοντας ότι ο Γαλάτης καταγόταν από λαμπρό γένος, είχε εξαιρετική μόρφωση αλλά και ορμή. Έχοντας συνείδηση της υπεροχής του ζήτησε από τους ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας να του παραδώσουν τα έγγραφά της. Αυτοί αρνήθηκαν και η οργή του τον τύφλωσε και τους φοβέρισε ότι θα πήγαινε στην Αγγλική Πρεσβεία, με την οποία διατηρούσε άριστες σχέσεις, για να φανερώσει τα πάντα.

Οι άλλοι αρχηγοί, τονίζει ο Μελάς, μπορεί να μην είχαν τα προσόντα του Γαλάτη αλλά ήταν άνθρωποι σοβαροί που δεν μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο το έργο τους αφήνοντάς το στη διάθεση του Γαλάτη. Έβαλαν λοιπόν έναν συμπατριώτη τους καπετάνιο, μέλος της Φιλικής Εταιρείας, να τον παρακολουθεί. Ο Γαλάτης το αντιλήφθηκε και έπαιξε παιχνίδι. Έκανε μια μέρα πως πήγε στο σπίτι του Χαλέτ Εφέντη στην Κωνσταντινούπολη να προδώσει την Εταιρεία. Ο καπετάνιος τον εμπόδισε και ο Γαλάτης του είπε «ε, ναι θα σας πρόδιδα, αφού δεν μου παραδίδετε το αρχείο».

Κάπως έτσι θα έγιναν μάλλον τα πράγματα χωρίς να υπάρχει πάντως βεβαιότητα. Όσα εις βάρος του Γαλάτη ιστορεί ο Φιλήμων το πιθανότερο είναι να χαλκεύτηκαν για να δικαιολογήσουν την μετέπειτα εκτέλεση του Γαλάτη, που όταν έγινε αντιληπτή δημιούργησε μεγάλη αναταραχή.

Είναι πάντως σίγουρο ότι η δολοφονία του Γαλάτη σχεδιάστηκε αμέσως μετά το θάνατο του Σκουφά, ο οποίος τον προστάτευε. Ο Ξάνθος στα απομνημονεύματά του επιμένει ότι η απόφαση θανάτωσης του Γαλάτη υπήρξε έργο του Τσακάλωφ από κοινού με τον επιστήθιο φίλο του Γαλάτη, τον Πάνο Δημητρόπουλο, αρματολό από το Μοριά. Θεωρεί ότι η εκτέλεση του Γαλάτη ήταν επιβεβλημένη για να μην διαρρεύσει το μυστικό της Εταιρείας και να ματαιωθεί το τόσο μεγάλο έργο της.

Αν όλα αυτά είναι σωστά και σύμφωνα πάντα με τον Πατριαρχέα τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη δολοφονία του Γαλάτη την έχει ο Τσακάλωφ. Και αυτό διότι ο Τσακάλωφ ήταν το μέλος της Αρχής που αποφάσισε τη δολοφονία και που στη συνέχεια έπεισε τον Δημητρόπουλο να την εκτελέσει.

Δεν μπορούμε όμως να καταδικάσουμε αυτούς τους ανθρώπους ως κοινούς εγκληματίες. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι διακυβεύονταν όσα με τόσο κόπο είχε επιτύχει η Φιλική Εταιρεία.

Να μην ξεχνάμε ότι ο Γαλάτης δρούσε κάποιες φορές με έναν ενθουσιασμό που συχνά δεν ξεχώριζε από την τρέλα. Γι’ αυτό έγινε και «σύμβολο των απόλυτων ημερών της νιότης που προσφέρει όλο το πάθος της τρικυμισμένης ψυχής του στον έρωτα αλλά και στον αγώνα για τη λευτεριά».

Κατά τη γενικώς παραδεδεγμένη άποψη η εκτέλεση του Γαλάτη έγινε στην Ερμιόνη τον Ιανουάριο το 1819. Όπως αναφέρει ο Πατριαρχέας στο βιβλίο του, ο ίδιος επισκέφτηκε την Ερμιόνη, για μια επιτόπια έρευνα και εκεί είχε την τύχη να συναντήσει τον φιλόλογο  Απόστολο Γκάτσο, τον οποίο αποκαλεί λόγιο. Ο Γκάτσος του υπέδειξε, σύμφωνα με την προφορική παράδοση, το σημείο που αποβιβάστηκε στη θέση Μπίστι στην Ερμιόνη η ομάδα του Τσακάλωφ, το οποίο σημείο φέρει την αρβανίτικη ονομασία «Σκάβιζα ε Γαλιότσι» δηλαδή η Σκάλα (αποβάθρα) του Γαλάτη και κάπου εκεί έγινε η δολοφονία.

Η εκτέλεση του Γαλάτη

Στο βίντεο που ακολουθεί αποτυπώνεται ο σχεδιασμός της εκτέλεσης του Γαλάτη στην Κωνσταντινούπολη (1818) καθώς και το τραγικό του τέλος στην Ερμιόνη (1819).

Το απόσπασμα είναι παρμένο από το ιστορικό δράμα «Νικόλαος Γαλάτης» του Σπύρου Ευαγγελάτου, που ανέβηκε στην Ερμιόνη (Μάρτιος 2019) σε διασκευή Τίνας Αντωνοπούλου και σκηνοθεσία Δημήτρη Σίδερη με τη συνεργασία ΙΛΜΕ και ΘΟΕ. Εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί: Γιώργος Λεβέντης (Γαλάτης), Ηρώ Σαρδελή (Ηνογέτνη) Θανάσης Πάτσιος (Ξάνθος) Παναγιώτης Δερματάς (Τσακάλωφ), Κώστας Πεντεδέκας (Δημητρόπουλος) και Μανώλης Σκούρτης (Καπετάν Λειβαδάς).

Τίνα Αντωνόπουλου, φιλόλογος

Αφιέρωμα του ΙΛΜΕ στη Φιλική Εταιρεία. Μέρος 5ο (vid)

Η Φιλική Εταιρεία, ο Εμμανουήλ Ξάνθος και το άδοξο τέλος του. Ο θάνατος του Νικολάου Σκουφά.

Εμμανουήλ Ξάνθος (1772-1852)

Ο Εμμανουήλ Ξάνθος καταγόταν από την Πάτμο. Η γέννησή του χρονολογείται το 1772. Μαθήτευσε στην Πατμιάδα Σχολή. Στα 20 του χρόνια βρίσκεται στην Τεργέστη, όπου εργάζεται σε ναυτιλιακό γραφείο.

Το 1812 σε ένα ταξίδι του στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στη Λευκάδα μυήθηκε στον τεκτονισμό. Ένα χρόνο αργότερα ασχολούμενος με το εμπόριο πήγε στην Οδησσό όπου  γνώρισε τον Σκουφά και τον Τσακάλωφ. Εκεί συλλαμβάνουν την ιδέα ίδρυσης της Φιλικής Εταιρείας (14 Σεπτ. 1814) επηρεασμένοι από τις ιδέες και την οργάνωση του τεκτονισμού.

Οι τρεις ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας αναζητούσαν ένα πρόσωπο εγνωσμένου κύρους για να του αναθέσουν την ηγεσία. Άφηναν υπονοούμενα στους μυημένους για ευνόητους λόγους ότι υπήρχε Ανώτατη Αρχή με επικεφαλής τον Τσάρο, γεγονός το οποίο δεν ήταν αληθές. Μετά το 1817 που ο Νικόλαος Γαλάτης απέτυχε να πείσει τον Καποδίστρια να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας, αναλαμβάνει ο Ξάνθος αρχές του 1820 να κάνει μια δεύτερη προσπάθεια να πείσει τον Καποδίστρια για την ανάληψη της ηγεσίας. Ο Καποδίστριας αρνείται και πάλι.

Ως εκ τούτου ο Ξάνθος πρότεινε στον πρίγκηπα Αλέξανδρο Υψηλάντη, αξιωματικό του Ρωσικού Στρατού και Ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας, να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας. Ο Υψηλάντης δέχθηκε την πρόταση και στις 12 Απριλίου 1820 ανέλαβε επισήμως την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας. Ίδρυσαν την «Εθνική Κάσα» δηλαδή ταμείο για την οικονομική ενίσχυση του απελευθερωτικού Αγώνα.

Λίγο πριν την άφιξη του Καποδίστρια στην Ελλάδα το 1828 ο Ξάνθος αναχώρησε από το Βουκουρέστι, όπου είχε αποσυρθεί και ιδιώτευε και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Έμεινε λησμονημένος μέχρι που οι σύγχρονοί του πίστευαν ότι είχε πεθάνει. Αυτό πίστεψε και ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος, επιφανές μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ο οποίος στην εφημερίδα «Αιών», της οποίας εκδότης ήταν ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων, κατηγόρησε τον Ξάνθο ότι καταχράστηκε χρήματα της «Εθνικής Κάσας». Αυτό έγινε αιτία να εκδώσει ο Ξάνθος το έργο του «Απομνημονεύματα περί Φιλικής Εταιρείας» το 1845 στην Αθήνα, στο οποίο ανέτρεπε τις εναντίον του κατηγορίες. Έτσι ο Φιλήμων αναγκάστηκε να ανασκευάσει τις κατηγορίες.

Ο Ξάνθος στην Αθήνα έζησε παραγκωνισμένος και πάμφτωχος διαμένοντας στην Πλάκα σ’ ένα φτωχόσπιτο με τη μονάκριβη κόρη του. Τιμήθηκε από την Πολιτεία με τον «Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος» για τις υπηρεσίες του προς το Έθνος και του απονεμήθηκε ένα μικρό επίδομα, το οποίο ουδέποτε έλαβε.

Μετά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 συνήθιζε να παρακολουθεί από τα θεωρία της Βουλής τις συνεδριάσεις της. Συνήθως αυτές οι συνεδριάσεις ήταν επεισοδιακές και κατέληγαν πολλές φορές όχι μόνο η αίθουσα συνεδριάσεων αλλά και οι διάδρομοι και τα θεωρία να μετατρέπονται σε πεδίο μάχης. Σε μία τέτοια συνεδρίαση που συνέβη τον Νοέμβριο του 1852 έτρεξε να φύγει και ο Ξάνθος και καθώς κατέβαινε τις σκάλες ποδοπατήθηκε από το πλήθος. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο όπου και πέθανε. Αρχικά κανείς δεν ήξερε ποιος ήταν ο νεκρός. Δύο ημέρες μετά η εφημερίδα «Αιών» αποκάλυψε ότι ο γέροντας που ποδοπατήθηκε ήταν ο Εμμανουήλ Ξάνθος.

Το 1930 στήθηκε ο ανδριάντας του στην πλατεία Φιλικής Εταιρείας (Κολωνακίου).

Ο θάνατος του Σκουφά στην Κωνσταντινούπολη    

Η έδρα της Φιλικής Εταιρείας μεταφέρθηκε το 1818 από την Οδησσό στην Κωνσταντινούπολη. Από εκεί και ύστερα μυούνται πολλά μέλη στη Φιλική Εταιρεία. Εκεί μυείται και ο Παναγιώτης Σέκερης, ο οποίος συνεισέφερε τα μέγιστα στην χρηματοδότηση της εταιρείας.

Ο Σκουφάς πίστευε ότι έπρεπε η έδρα της Φιλικής Εταιρείας να μεταφερθεί στην Πελοπόννησο επειδή πίστευε ότι η Πελοπόννησος ήταν η καταλληλότερη περιοχή για την έναρξη του Αγώνα. Γι’ αυτόν τον σκοπό προγραμμάτιζε ταξίδι στη Μάνη.

Δυστυχώς δεν πρόλαβε να το πραγματοποιήσει διότι είχε κλονισθεί η υγεία του και έτσι επήλθε ο θάνατός του στις 31 Ιουλίου 1818 στην Κωνσταντινούπολη σε ηλικία 39 ετών και ετάφη εκεί στον Ι. Ναό των Ταξιαρχών.

Ο θάνατός του ήταν βαρύ πλήγμα για την Φιλική Εταιρεία αλλά και για τον Γαλάτη που έχασε έναν θερμό υποστηρικτή του. Το έργο του Σκουφά εκτιμήθηκε θετικά και από τους συγχρόνους του και από τους μεταγενέστερους.

Στο βίντεο που ακολουθεί θα παρακολουθήσετε τις τελευταίες στιγμές του Σκουφά στην Κωνσταντινούπολη το 1818. Το απόσπασμα είναι παρμένο από το ιστορικό δράμα «Νικόλαος Γαλάτης» του Σπύρου Ευαγγελάτου, που ανέβηκε στην Ερμιόνη (Μάρτιος 2019) σε διασκευή Τίνας Αντωνοπούλου και σκηνοθεσία Δημήτρη Σίδερη. Εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί: Χρήστος Σπανός (Σκουφάς), Θανάσης Πάτσιος (Ξάνθος), Παναγιώτης Δερματάς (Τσακάλωφ) και Γιώργος Λεβέντης (Γαλάτης).

Τίνα Αντωνοπούλου, φιλόλογος.