Πριν από 100 χρόνια ναύτες ερμιονίτες ζουν μεγάλες ιστορικές στιγμές

Γράφει η Ήρα Φραγκούλη- Βελλέ

Τραυματικό γεγονός  ήταν η εκστρατεία του πεζικού μας στρατού στη Μικρά Ασία, στην οποία και η Ερμιόνη μας πρόσφερε το δικό της φόρο αίματος, τέσσερες νεκρούς.

Όμως εκτός από τους στρατιώτες που μετείχαν στις επιχειρήσεις από ξηρά  πολλοί ερμιονίτες, πατεράδες και παππούδες μας, υπηρέτησαν ως ναύτες στο πολεμικό ναυτικό και έζησαν και αυτοί σημαντικές ιστορικές στιγμές. Τα πρώτα νικηφόρα χρόνια (1918-1921) αλληλογραφούσαν με τους οικείους τους έστελναν φωτογραφίες τους  και ευχετήριες κάρτες. Πολλές από αυτές διαφυλάχτηκαν και θεωρούνται, νομίζω, ύστερα από 100 χρόνια,  τεκμήρια της τοπικής μας ιστορίας.

Απ’ ό,τι έχω στη διάθεσή μου, ερμιονίτες ναύτες υπηρέτησαν στα πλοία:

Θωρηκτόν  «Αβέρωφ»  ( από το όνομα του εθνικού ευεργέτη που το χρηματοδότησε)

Θωρηκτόν «Κιλκίς»  ( προς τιμήν της μακεδονικής πόλης που μόλις είχε απελευθερωθεί)

Καταδρομικόν « Ελλη» ( προς τιμήν της ένδοξης ναυμαχίας ,4 Νοε.1912)

Ας  ταξιδεύσουμε μαζί τους  στα κύματα της Ιστορίας.

Το τέλος του τυράννου

Το 1918 τελειώνει ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος. Η Ελλάδα βρίσκεται στο πλευρό των νικητών (με τις δυνάμεις της Αντάντ)  γεμάτη αισιοδοξία και ελπίδες ότι θα ανακτήσει από την ηττημένη Τουρκία τις σκλαβωμένες προαιώνιες  κοιτίδες του ελληνισμού.

Ο Απόστολος Φραγκούλης, ναύτης  στο καταδρομικό « Έλλη» στέλλει στον αδελφό του, επίσης ναύτη Γιωργάκη,  ευχόμενος  «καλήν άφεσιν, Απρίλης 1919» μια κάρτα χαρακτηριστική της εποχής:  «Το τέλος του τυράννου» ( δηλ της Τουρκίας) . Επάνω αριστερά η μορφή του  ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, ενώ μια γυναικεία μορφή  με το σπαθί εικονίζει την ελευθερία. Υποθέτω ότι η κάρτα εκδόθηκε με το τέλος των βαλκανικών πολέμων, τιμώντας τις  επιτυχίες του στόλου μας και κυκλοφορούσε  ευρέως στο ναυτικό μας.

Μούδρος 1918-19

Στις 30 Οκτωβρίου1918 στο λιμάνι του Μούδρου, στο νησί της  Λήμνου, υπογράφεται η ανακωχή του πολέμου μεταξύ των νικητών και της ηττημένης Τουρκίας.

   Το «Ελλη» καταπλέει και αυτό μαζί με άλλα ελληνικά πλοία στο Μούδρο και ο ναύτης στις 15-9 1919 στέλλει στους γονείς του αναμνηστική κάρτα από την πόλη με τη σημείωση :  « είμεθα εις Μούδρον και αύριον θα φύγωμεν δια την Χίον και απ’ εκεί εις Σμύρνην». 

Η κάρτα εικονίζει τον περικαλλή ναό της Ευαγγελίστριας, καύχημα και προσκύνημα σήμερα στον τουριστικό Μούδρο. (Κυκλοφόρησε πολύ και έγινε διάσημο το καρτ-ποστάλ αυτό με τους αγγλογάλλους αξιωματικούς να φωτογραφίζονται  μπροστά στην πανέμορφη αυτή βασιλική εκκλησία)

Οι όροι της ανακωχής του Μούδρου ήσαν για την Τουρκία  εξοντωτικοί. Ένας από τους όρους της ταπεινωτικής αυτής ανακωχής ήταν η εκ μέρους των νικητριών δυνάμεων στρατιωτική κατοχή του Βόσπορου και των  Δαρδανελίων, για να εξασφαλίζεται η ελεύθερη δίοδος από και προς τον Εύξεινο Πόντο. Σε εφαρμογή λοιπόν του όρου αυτού,  το Νοέμβριο του 1918,   αγκυροβολεί στο λιμάνι της Κωνσταντινουπόλεως συμμαχική μοίρα στην οποία συμμετέχουν και  τα δυο ελληνικά θωρηκτά «Αβέρωφ» και   «Κιλκίς».

Κωνσταντινούπολη 1919-20

Η παρουσία των δυο ελληνικών πλοίων στο λιμάνι της Κωνσταντινουπόλεως – μαζί με τμήμα της κρητικής χωροφυλακής που εγκαταστάθηκε στο Φανάρι για προστασία του Πατριαρχείου – έγινε αφορμή συγκινητικών εκδηλώσεων από τον ελληνικό πληθυσμό της Πόλης. Ο γνωστός ζωγραφικός πίνακας του Λ. Κογεβίνα που εικονίζει το «Αβέρωφ»  μέσα στο λιμάνι αποδίδει όλον αυτόν τον ενθουσιασμό. Όλοι  πίστευαν άλλωστε, μαζί και με τους έλληνες της υπόλοιπης πατρίδας που παρακολουθούσαν με λαχτάρα τα γεγονότα ότι «ήλθαν τα χρόνια και οι καιροί να γίνουν όλα δικά μας».

Ας φαντασθούμε και τους ναύτες που υπηρετούσαν στα ελληνικά πλοία! Βγήκαν στην Πόλη, περπάτησαν  στους βυζαντινούς δρόμους και τα μνημεία της, χαιρετίστηκαν με τους πολυπληθείς Έλληνες που την κατοικούσαν  και δάκρυσαν μπροστά στην Αγιά Σοφιά που ήταν τούρκικο τζαμί. Πήγαν και σε ελληνικά φωτογραφεία και έβγαλαν αναμνηστικές φωτογραφίες.

Το φωτογραφείο  «Γιάννη Δ. Κουριώτη – Κωνσταντινούπολις» έχει έτοιμο το μοντάζ της φωτογράφησης. Σε πρώτο πλάνο το σκίτσο της Αγιά Σοφιάς, στο βάθος  αγκυροβολημένο το ελληνικό θωρηκτό ρίχνει τον προβολέα του και μέσα από το σημαιοστολισμένο σωσίβιο  του «Κιλκίς» ο Κυριάκος Κούνες (νομίζω) ερμιονίτης φίλος του πατέρα μου, που υπηρετούσε σ αυτό.

Την ίδια εποχή και ο Χαράλαμπος Σκούρτης, ναύτης και αυτός  στο «Κιλκίς», στέλλει τη φωτογραφία του ως καλλιτεχνική κάρτα. Την έχει διασώσει η εγγονή του Μαρίκα Κανέλλη- Τουτουντζή, μαζί με τις δυο επόμενες.

Όλα τα φιλαράκια από την Ερμιόνη, ναυτάκια του «Κιλκίς». Όρθιος στο κέντρο πάλι ο Χαράλαμπος Σκούρτης,  Αν μπορείτε, αναγνωρίστε τους άλλους δυο.

Αναγνωρίζω τον Παύλο Φραγκούλη, το Χαράλαμπο Σκούρτη και τον Δημήτρη Νάκο, ναυτάκια του Κιλκίς.

Στη Σμύρνη 1919

Πανηγυρισμοί και στο λιμάνι της Σμύρνης. Η άφιξη των ελληνικών στρατευμάτων το Μάιο του 1919 χαιρετίστηκε σαν αρχή της απελευθέρωσης της πόλης και όλης της περιοχής. Το Έλλη και το Αβέρωφ ναυλοχούν  εκεί και οι ναύτες αγοράζουν κάρτες  και ανταλλάσσουν ευχές

«Εν όρμω Σμύρνης  24Σεπτέμβριος 1919  Σεβαστοί μου γονείς και άλλα  καρτ ποστάλ σας έχω στείλει, δεν ξεύρω αν τα λάβατε»

Ποιος περίμενε ότι σε τρία χρόνια αυτές οι ομορφιές θα γίνονταν παρανάλωμα πυρός!

Ναύτης στο  Αβέρωφ  ο Ηλίας Κομμάς στις 30 Ιουνίου 1919 του  στέλλει ευχές  εκφράζοντας συγχρόνως το παράπονό του:

«Τι ατυχία, φίλε μου, τόσον καιρό στη Σμύρνη και να μην ανταμώσομεν. αυτό με λυπεί πολύ, το είχα μανία αλλά δυστυχώς δεν το εκατόρθωσα. Δεν πειράζει, υγεία και θα ανταμώσομεν. Πρόσφερε χαιρετισμούς εις όλα τα παιδιά..»  Απλές, αφελείς  επιθυμίες των ναυτών μας  («τα  παιδιά», οι άλλοι ερμιονίτες, ποιοι άραγε;) που  σε ευφρόσυνο κλίμα ησυχάζουν στην όμορφη πολυαγαπημένη ελληνική Σμύρνη!

1921   στη Νικομήδεια 

Την άνοιξη του 1921 τα θωρηκτά «Αβέρωφ» και «Κιλκίς», στη διάθεση των συμμαχικών δυνάμεων πάντα, βρίσκονται στο λιμάνι της ελληνικής – βυζαντινής πόλης Νικομήδειας, στην Προποντίδα.

Τώρα  όμως ο συσχετισμός των δυνάμεων έχει αλλάξει, από τότε που ο Βενιζέλος έχασε τις εκλογές και ο βασιλιάς Κωνσταντίνος επανήλθε στην εξουσία με την κυβέρνηση Γούναρη. Οι τότε σύμμαχοι δεν είναι πλέον στο πλευρό μας, ο Κεμάλ έχει οργανώσει την εθνική αντίσταση των Τούρκων, ο ελληνικός στρατός πολεμά στα βάθη της Μικράς Ασίας και οι ελληνικοί πληθυσμοί της αντιμετωπίζουν την απειλή των Τούρκων

Ανύποπτα ακόμα για τη συμφορά που θα ακολουθήσει, τα ναυτάκια των ελληνικών πλοίων βγαίνουν έξω και φωτογραφίζονται σε ένα από τα φωτογραφεία  της  πόλης, το οποίο τυπώνει με περηφάνια την κάρτα «ενθύμιον Νικομηδείας έτει 1921» που την κρατά ένα περιστέρι. Πάνω δεξιά ο θείος μου Γιώργος  Γκάτσος, ναύτης του  «Αβέρωφ», κάτω δεξιά ο επίσης θείος μου Παύλος Φραγκούλης  ναύτης του «Κιλκίς». Αν αναγνωρίζετε τους άλλους δυο ερμιονίτες, δώστε την πολύτιμη πληροφορία σας.

Ο Γιώργος Γκάτσος είχε και μια άλλη ιδέα: Κάλεσε  δίπλα του δυο άγνωστα (τουρκάκια;  ελληνάκια δε μου μοιάζουν!) και «ελάτε να φωτογραφηθούμε μαζί, να σας θυμάμαι». Στην πίσω πλευρά της φωτογραφίας έγραψε «ενθύμιον Νικομηδείας τη 6 Απριλίου 192

Λίγο αργότερα, τον Ιούνιο του 1921 αιφνιδιαστικά κεμαλικά στρατεύματα επιτίθενται στην πόλη της Νικομήδειας. Οι ελληνικές πεζικές δυνάμεις είναι αδύναμες να την υπερασπίσουν και το «Κιλκίς» εμποδίζεται από τα αγγλικά πλοία να χρησιμοποιήσει τα κανόνια του. Προ της ενδεχομένης καταστροφής τελικά  ο κυβερνήτης του Κακουλίδης παίρνει πρωτοβουλία και με ισχυρό κανονιοβολισμό επιτυγχάνει να αποτρέψει  τουλάχιστον τη σφαγή ή την αιχμαλωσία των ελλήνων κατοίκων. Η Νικομήδεια όμως χάθηκε για πάντα. Οι κάτοικοί της, πρώτοι πρόσφυγες ,μεταφέρθηκαν στην ελεύθερη πατρίδα. Ένα χρόνο αργότερα θα γενικευθεί η μικρασιατική καταστροφή.

Η Νικομήδεια είναι σήμερα μια μεγάλη τουρκική πόλη, το Ιζμίτ  στη θάλασσα του Μαρμαρά.

 Οι καταδιωγμένοι κάτοικοί της ίδρυσαν  τη Νέα Νικομήδεια, στον κάμπο της Βέροιας,  που  ακμάζει και τιμά την παλιά πατρίδα.

Μουδανιά – ακτοφυλακείο Συγής.   Καλοκαίρι 1922

Το ναυτικό άγημα της Προποντίδας έχει αποβιβασθεί στα Μουδανιά και ο ναύτης δέχεται για τη γιορτή του τον Ιούνιο του 1922 στην ακτοφυλακή του χωριού Συγή την τελευταία ευχητήρια κάρτα  «ΕΛΠΙΣ».  

Θεωρώ συμβολική την κάρτα αυτή.

Ακούγοντας την κατάρρευση του ελληνικού μετώπου και την επερχόμενη καταστροφή, οι ναύτες μας ελπίζουν ακόμα στη σωτηρία. Μάταια. Όπως αναφέρει στις αναμνήσεις του ο πατέρας μου, τα ελληνικά πλοία δεν μπόρεσαν να αποτρέψουν το διωγμό,  τον ξεριζωμό, τη φυγή.

Τα παιδιά των προσφύγων της Συγής ζουν σήμερα στη Νέα Συγή, στο Βαθύλακο Κοζάνης.

 Οι κάρτες και  φωτογραφίες αυτές, τραβηγμένες τις τελευταίες ημέρες της ελληνικής Μικράς Ασίας, φυλάχθηκαν, σαν από διαίσθηση  για τις ιστορικές αυτές στιγμές και  αποτελούν πραγματικά ενθύμια  για τις αξέχαστες πατρίδες  και τους Ερμιονίτες προγόνους μας.                                 

Φωτογραφίες με ναυτάκια υπάρχουν σε πολλά ερμιονίτικα σπίτια. Είναι οι γονείς και παππούδες μας. Αναγνωρίστε  τους και δώστε μας τη χαρά να τους καμαρώσουμε και να συμπληρώσουμε την Ιστορία μας.

Στην επέτειο που τιμούμε,  αναφερόμαστε ευλαβικά και στη μνήμη τους.        

Ήρα Φραγκούλη- Βελλέ

Και φέτος η ξενάγηση στο αρχαίο Ποσείδιον

Πραγματοποιήθηκε και φέτος το Σάββατο 13 Αυγούστου 2022 ο καθιερωμένος πλέον από το 2012 ιστορικός περίπατος στο Μπίστι με οδηγό την φιλόλογο Ήρα Φραγκούλη – Βελλέ.

Τόπος συνάντησης αυτή τη χρονιά το παλαιό φανάρι (φάρος) του Μπιστιού, που τοποθετήθηκε με τη φροντίδα της δημοτικής Αρχής κοντά στη θρυλούμενη Σκάλα του Γαλάτη.

Η κα Ήρα θύμισε στους παρευρισκόμενους συμπερπατητές την τραγική ιστορία του Ιθακήσιου Φιλικού, Νικόλαου Γαλάτη, ο οποίος δολοφονήθηκε τον Ιανουάριο του 1819 στη βόρεια παραλία της Ερμιόνης, σύμφωνα με τη διήγηση του ιστορικού Ιωάννη Φιλήμονα και την προφορική παράδοση.

Σταθήκαμε στον πρώτο σταθμό, στο εκκλησάκι του Αγ. Νικολάου, το οποίο είναι κτισμένο εντός του ενετικού τείχους. Έγινε ιστορική αναφορά για τους ενετοτουρκικούς πολέμους, όταν ο Σουλεϊμάν ο Μεγαλοπρεπής κήρυξε τον πόλεμο κατά των Ενετών. Έτσι ο Κασίμ Πασάς του Μοριά ξεκίνησε να κατακτήσει και το κάστρο της Ερμιόνης και έκαψε τους πύργους της ενετικής οχύρωσής του. Επομένως από το 1540 και μετά ξεκινά η πρώτη τουρκική κυριαρχία στην Ερμιόνη.

Με πολύ ενδιαφέρον παρατηρήσαμε τη μαρμάρινη βάση σε μορφή βωμού, η οποία βρίσκεται σήμερα εντός του βυζαντινού τείχους της Ερμιόνης και χρονολογείται τον 2ο ή 3ο αι. μ.Χ. Στην επάνω πλευρά της βάσης υπάρχουν ίχνη δύο πελμάτων. Η επιγραφή της βάσης σε νεοελληνική απόδοση αναφέρει:

«Το σώμα που διαλύθηκε διά παντός και η ψυχή που πρόσφατα αναλήφθηκε στον Όλυμπο άφησε στους συγγενείς σφοδρή λαχτάρα. (Αυτός είναι) ο σπουδαίος ανδριάντας της γενναιότητας και της σύνεσης του Λουκίου, που ήταν κάποτε ιερεύς και αγωνοθέτης και ταυτόχρονα άρχων. Τον έστησε η αγαπημένη του γυναίκα με ψήφισμα βουλής.» Γεωργία Κατσαγάνη. «Έμμετρες επιγραφές της Αργολίδος». Έκδοση Πανεπιστημίου Αθηνών, Σαριπόλειο Ίδρυμα 2015.

Οι επιγραφές εντός του τείχους συνδέθηκαν με τη λατρεία της θεάς Δήμητρας, ναός της οποίας αποκαλύφθηκε κάτω από το ναό των Ταξιαρχών.

 Επόμενη στάση στην πλατεία του Μπιστιού, όπου κείτονται τα ερείπια του δαπέδου του αρχαίου περίπτερου, δωρικού ναού, του αφιερωμένου στον Ποσειδώνα ή την Αθηνά.

Η ξενάγηση στη νότια πλευρά του Μπιστιού επικεντρώνεται στην ερμιονίτικη πορφύρα, την αλιεία της και τα αρχαία πορφυρεία. Η πληροφορία του Πλουτάρχου για την ύπαρξη ερμιονίτικης προρφύρας στα Σούσα, την περσική πρωτεύουσα, όταν ο Μέγας Αλέξανδρος την κατέκτησε είναι πραγματικά άξια θαυμασμού.

Ο μύλος των Μητσαίων, οι 13 αρχαίες στέρνες με το κυκλικό στόμιο, οι λαξευμένες πάνω στα βράχια, το αρχαίο μνήμα και η σπηλιά της Βιτόριζας, λεκτική παραφθορά ίσως της αρχαίας μυθικής θεότητας με την ονομασία «Βριτόμαρτις», αποτέλεσαν ιδιαίτερα στοιχεία της ξενάγησης.

Για άλλη μια φορά «Ήρα σ’ ευχαριστούμε».

Τίνα Αντωνοπούλου

Συγκρότηση σε σώμα του νέου Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Τα τακτικά μέλη του νεοεκλεγέντος από τις αρχαιρεσίες στις 10 Ιουλίου 2022 Διοικητικού Συμβουλίου του Ι.Λ.Μ.Ε. συνήλθαν στην πρώτη τακτική τους συνεδρίαση στις 18 Ιουλίου 2022 και συγκροτήθηκαν σε σώμα ως εξής:

  1. Πρόεδρος:               Αντωνοπούλου Τίνα
  2. Αντιπρόεδρος:        Χατζηζήση – Σκούρτη Κατερίνα
  3. Γεν. Γραμματέας:   Σιάνα – Τζιέρη Γεωργία
  4. Ταμίας:                     Παπαγεωργίου Άννα
  5. Μέλος:                      Βλάσση – Δημαράκη Ελένη
  6. Μέλος:                      Ζερβού Θέλξη*
  7. Μέλος:                      Τράκη Ελένη*

*Ορίστηκαν από το ΔΣ του Ερμιονικού Συνδέσμου σύμφωνα με το άρθρο 4 του καταστατικού του ΙΛΜΕ.

Αναπληρωματικά μέλη:

 1.  Παπακυριακού Μιχάλης

 2.  Μοιράγια Δήμητρα

Για την Εξελεγκτική Επιτροπή εξελέγησαν:

  1. Φασιλής Γεώργιος
  2. Μπακατσή – Βόντα Μαρία

Ερμιόνη 19-7-2022

Για το Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Η Πρόεδρος  Τίνα Αντωνοπούλου

Η Γ. Γραμματέας  Σιάνα – Τζιέρη Γεωργία

Πραγματοποιήθηκε η εκδήλωση μνήμης για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή.

Πραγματοποιήθηκε το Σάββατο 2 Ιουλίου 2022, στον αύλειο χώρο του Κοινοτικού Καταστήματος Ερμιόνης (πρώην Δημοτικό Σχολείο), η εκδήλωση μνήμης για τα 100 χρόνια από τη Μικρασιατική καταστροφή.

Το ιστορικό χρονικό των γεγονότων ξεδίπλωσε η πρόεδρος του ΙΛΜΕ, Τίνα Αντωνοπούλου με αναφορές αρχικά στον Α΄ παγκόσμιο Πόλεμο, τη θριαμβική είσοδο του Ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία και την Ανατολική Θράκη καθώς και τα σημαντικά ανταλλάγματα, που απέσπασε η Ελλάδα με τη συνθήκη των Σεβρών (1920).

Στη συνέχεια μίλησε για τον εθνικό διχασμό, την ήττα του Ελληνικού στρατού (Αύγουστος του 1922), τις ανθρώπινες απώλειες, την προσφυγιά και το αποτύπωμα της στην κοινωνική και οικονομική ζωή των Ελλήνων καθώς και για τη συνθήκη της Λωζάνης (1923) και την ανταλλαγή πληθυσμών.

Τέλος έκλεισε την ομιλία της με μικρή αναφορά στην αξιόλογη εργασία του Ερμιονίτη Γιώργου Φασιλή με τίτλο «Το χρονικό μιας τραγωδίας. Η υποδοχή των προσφύγων του 1922 και η ζωή τους στην Ερμιόνη». Ολόκληρο το κείμενο της εργασίας φιλοξενείται στην ιστοσελίδα του ΙΛΜΕ.

Η Ευαγγελία Ηλιού και η Βενετία Κωστελένου, μέλη του ΘΟΕ, απέδωσαν με δραματοποιημένο τρόπο αποσπάσματα από τα «Ματωμένα χώματα» της Διδούς Σωτηρίου. Επίσης απήγγειλαν ποιήματα του Κωστή Παλαμά και του Νίκου Τουτουντζάκη, που αποτελούν «λυγμούς πόνου» για τις αλησμόνητες πατρίδες.

Ακολούθως ανέβηκε στο βήμα ο  καθηγητής Γιώργος Αρχοντάκης, πρόεδρος της Ένωσης Σμυρναίων, ο οποίος μίλησε με θέμα «Σμύρνη, καλλίστη πασών των πόλεων». Επισήμανε στην αρχή της ομιλίας του τα πλεονεκτήματα, τα οποία πρόσφερε στη Σμύρνη η γεωγραφική θέση και το κλίμα της, καθώς και την πνευματική και οικονομική της άνθιση από την αρχαιότητα μέχρι και την κατάκτησή της από τους Οθωμανούς Τούρκους.

Στη συνέχεια αναφέρθηκε στη μεγάλη ανάπτυξη της Σμύρνης σε όλους τους τομείς της ανθρώπινης δραστηριότητας από τον 17ο αιώνα μέχρι και τη μεγάλη καταστροφή του 1922. Στάθηκε κυρίως στον κυρίαρχο ρόλο των Ελλήνων κατοίκων της στους τομείς της παιδείας, της οικονομίας, της κοινωνικής και της πνευματικής ζωής και τελικά στην ανάδειξή της ως πόλης κατεξοχήν ευρωπαϊκής μέσα στο πλαίσιο της φθίνουσας Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Δυστυχώς, η ευδαιμονία αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση μεγάλων ευρωπαϊκών κρατών, που είχαν ήδη αναπτύξει σαφείς εθνικιστικές διαθέσεις, και οδήγησε στην εξόντωσή της.

Ο ομιλητής έκλεισε την ομιλία του με την απαγγελία του ποιήματος του Τζωρτζ Χόρτον, Γενικού Προξένου των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής στη Σμύρνη και αυτόπτη μάρτυρα των τραγικών γεγονότων, που έχει τον τίτλο: «Μαρτυρική πόλη».

Την εκδήλωση πλαισίωσε η Χορευτική Ομάδα του Δήμου Ερμιονίδας υπό τη διεύθυνση του χοροδιδάσκαλου Δημήτρη Κοντοκάλη, που μας ταξίδεψε στην Ανατολή με Μικρασιάτικους χορούς και ενθουσίασε το κοινό.

Στην εκδήλωση παρέστησαν ο Δήμαρχος και οι Αντιδήμαρχοι Ερμιονίδας, ο πρόεδρος της Κοινότητας Ερμιόνης, ο πρόεδρος του Ν.Π. Κοιν. Πρόνοιας και Αλληλεγγύης, Παιδείας και Πολιτισμού, Δημοτικοί και Κοινοτικοί Σύμβουλοι, ο Δήμαρχος του τέως Δήμου Ερμιόνης και πλήθος κόσμου.

Το ΙΛΜΕ αποδίδει ευχαριστίες στο φιλόλογο και τέως Διευθυντή της Ιωνιδείου Σχολής, Γιώργο Αρχοντάκη, στα δύο μέλη του ΘΟΕ, Ευαγγελία Ηλιού και Βενετία Κωστελένου, στο χοροδιδάσκαλο, Δημήτρη Κοντοκάλη και τη Χορευτική Ομάδα του Δήμου Ερμιονίδας, στην εικαστικό, Άννα Φαμέλη – Παπαποστόλου, η οποία φιλοτέχνησε τον πίνακα με θέμα «Ξεριζωμός. Αλησμόνητες πατρίδες» και τον  χορήγησε για να κοσμήσει το σκηνικό της εκδήλωσης.

Επίσης το ΙΛΜΕ ευχαριστεί το Δήμαρχο Ερμιονίδας Γιάννη Γεωργόπουλο, τους Αντιδημάρχους, Δαμιανό Κουτούβαλη και Γιώργο Πιτσά, τον πρόεδρο του Ν.Π.Κ.Π.&Α.Π.&Π. Παναγιώτη Μέξη για τη συνδιοργάνωση της εκδήλωσης καθώς και τους Βαγγέλη Κουλούση και Γιάννη Δημαράκη για την τεχνική – ηλεκτρονική υποστήριξη που προσέφεραν.

Όλοι οι προαναφερόμενοι, ομιλητές, συντελεστές και συνδιοργανωτές συνέβαλαν στην επιτυχία της εκδήλωσης.

Η Σμύρνη χάθηκε. «Οι φλόγες όμως δεν κατόρθωσαν να σβήσουν τη μνήμη. Η Σμύρνη κάηκε, αλλά η Σμύρνη ζει, είναι πια μια νοερή πολιτεία. Αποσυνδέθηκε από την πραγματικότητα, ταξίδεψε και εγκαταστάθηκε στη συλλογική μνήμη. Έτσι μετατράπηκε σε κληρονομιά, σε ανάμνηση, γλυκιά και πικρή». Α. Μαρκασιώτη.

Τίνα Αντωνοπούλου

Πρόσκληση των μελών του ΙΛΜΕ σε Τακτική Γενική Συνέλευση

Το Διοικητικό Συμβούλιο του σωματείου «Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης» σε εφαρμογή των άρθρων 4 και 5 του ισχύοντος καταστατικού και σύμφωνα με την με αριθμ.  87/20-06-2022 απόφασή του,

σ υ γ κ α λ ε ί

σε Τακτική Γενική Συνέλευση τα  μέλη του ΙΛΜΕ, η οποία θα γίνει  την Κυριακή 10 Ιουλίου 2022 στο χώρο του Μουσείου με ώρα έναρξης στις 08:30 μ.μ.

Τα θέματα της Ημερήσιας Διάταξης είναι τα παρακάτω:

  1. Παρουσίαση έκθεσης πεπραγμένων των παρελθόντων ετών.
  2. Παρουσίαση οικονομικού απολογισμού του έτους 2021.
  3. Ανάγνωση έκθεσης Ελεγκτικής Επιτροπής για τις παραπάνω οικονομικές χρήσεις.
  4. Συζήτηση για τα πεπραγμένα και τον οικονομικό απολογισμό.
  5. Ψηφοφορία για την απαλλαγή ή μη του Διοικητικού Συμβουλίου από κάθε διοικητική και διαχειριστική ευθύνη.
  6. Συζήτηση και έγκριση του προγράμματος δράσης και του προϋπολογισμού για την επόμενη τριετία.
  7.  Εκλογή Εφορευτικής Επιτροπής για τη διεξαγωγή Αρχαιρεσιών για την ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου και Ελεγκτικής Επιτροπής.
  8. Διεξαγωγή Αρχαιρεσιών για την ανάδειξη νέου Διοικητικού Συμβουλίου και Ελεγκτικής Επιτροπής.

Η Γενική Συνέλευση, σύμφωνα με το ισχύον καταστατικό, θα βρίσκεται σε απαρτία εφόσον παρίσταται το 1/3 των μελών που έχουν δικαίωμα ψήφου (άρθρο 5). Δικαίωμα του εκλέγειν και εκλέγεσθαι έχουν τα μέλη που έχουν εκπληρώσει τις οικονομικές τους υποχρεώσεις προς το ΙΛΜΕ μέχρι την ημερομηνία της συνόδου της Γενικής Συνέλευσης και έχουν εγγραφεί στο Σωματείο τουλάχιστον τρεις μήνες πριν από την ημερομηνία διεξαγωγής της Γενικής Συνέλευσης σύμφωνα με το ισχύον  καταστατικό (άρθρο 3).                           

Όσοι επιθυμούν να είναι υποψήφιοι για το Διοικητικό Συμβούλιο και την Ελεγκτική Επιτροπή θα πρέπει να υποβάλουν την υποψηφιότητά τους μέχρι την παραμονή της ημέρας διεξαγωγής της Γενικής Συνέλευσης δηλ. το Σάββατο 09/07/2022, έως στις 09:00 μ.μ.

Σε περίπτωση μη επιτεύξεως απαρτίας στις 10/07/2022 η Γενική Συνέλευση θα επαναληφθεί την Κυριακή 17 Ιουλίου 2022, στον ίδιο χώρο και με ώρα έναρξης στις 08:30 μ.μ. με όσα μέλη είναι παρόντα σύμφωνα με το άρθρο 5 του ισχύοντος καταστατικού. 

Ένας πίνακας, μια ιστορία

Την Τρίτη 31/05/2022 το Δημοτικό Σχολείο Διδύμων επισκέφθηκε το Μουσείο μας. Οι μαθητές παρακολούθησαν εκπαιδευτικό πρόγραμμα με θέμα «Ένας πίνακας, μια ιστορία».

Είναι γνωστό ότι οι ζωγραφικοί πίνακες «κρύβουν» τις δικές τους ιστορίες. Έτσι δίνεται η αφορμή στους μαθητές με τα στοιχεία που απεικονίζουν οι πίνακες να δημιουργήσουν τη δική τους ιστορία καλλιεργώντας τη φαντασία τη μνήμη και το λόγο τους.

Στους μαθητές της Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης εκτέθηκε ο πίνακας της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης του 1827 και αναφέρθηκαν τα ιστορικά γεγονότα της περιόδου. Στη συνέχεια οι μαθητές συμπλήρωσαν ερωτηματολόγιο ιστορικού περιεχομένου, το οποίο εκπόνησε το ΙΛΜΕ.

Στους μαθητές των μικρότερων τάξεων έγινε παρουσίαση ζωγραφικών πινάκων που απεικονίζουν θέματα από τη ζωή της Ερμιόνης παλαιοτέρων ετών. Εστιάσαμε στον ζωγραφικό πίνακα, που απεικονίζει το έθιμο του Κλήδονα, ως θέμα επίκαιρο επειδή θα αναβιώσει στην Ερμιόνη την παραμονή της γενέθλιας ημέρας του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου (23/06/2022).

Οι ζωγραφικοί πίνακες, που έγιναν αντικείμενο μελέτης από τους μαθητές, είναι έργα της αείμνηστης ζωγράφου Ανθούλας Λαζαρίδου Δουρούκου.

Η διευθύντρια του Δημοτικού Σχολείου Διδύμων κα Αναστασία Βουρλή, μας απέστειλε ευχαριστήρια επιστολή, απόσπασμα της οποίας δημοσιοποιούμε:

«Όλο  το  διδακτικό  προσωπικό   (Βουρλή  Αναστασία,  Μώρου  Παρασκευή , Παπαδόγιαννη  Μαρία)  και  οι  μαθητές  του  Σχολείου μας   σας  εκφράζουμε  τις  θερμές  ευχαριστίες  για  τη  ζεστή  υποδοχή  και  την  άψογη  ξενάγηση  στους  χώρους  του  Μουσείου. Τα  προγράμματα  που  υλοποιήσατε  στο  Ιστορικό  και  Λαογραφικό  Τμήμα  του  Μουσείου  αποτελούν  μια  σημαντική  και  ευχάριστη  εμπειρία  όχι  μόνο  για  τους  μαθητές  του  Σχολείου  μας, αλλά  και  για  μας  τις  εκπαιδευτικούς. Ειδικά  οι  μαθητές  μας  παρατήρησαν  προσεκτικά  τους  πίνακες  και  διάβασαν  τις  λεζάντες  , έγιναν  ερευνητές  ,συμπλήρωσαν  φυλλάδια  και  γνώρισαν  την  ιστορία , τα  ήθη  και  τα  έθιμα  των  κατοίκων  της  Ερμιόνης  με  βιωματικό  και  ευχάριστο  τρόπο.»

Το ΙΛΜΕ ευχαριστεί τη διευθύντρια και τις δασκάλες του σχολείου για τη συμμετοχή τους και τη συνεργασία τους στην επιτυχία του προγράμματος.

Τίνα Αντωνοπούλου

Το χρονικό μιας τραγωδίας. Η υποδοχή των προσφύγων του 1922 και η ζωή τους στην Ερμιόνη.

Του Γιώργου Φασιλή*

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Μεγάλο το βάρος της ευθύνης, όταν καλείσαι να ερευνήσεις και να παρουσιάσεις ένα θέμα που σχετίζεται με κορυφαία ιστορικά γεγονότα της πατρίδας και αγγίζει τις καρδιές ολόκληρης της Ελληνικής κοινωνίας.

Τον Αύγουστο 2012 στην Ερμιόνη, σε ένα μεγάλο και εξαίρετο ακροατήριο, είχα τη χαρά και μεγάλη τιμή να παρουσιάσω το θέμα ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΜΙΑΣ ΤΡΑΓΩΔΙΑΣ. Η ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΠΡΟΣΦΥΓΩΝ ΤΟΥ 1922 ΚΑΙ Η ΖΩΗ ΤΟΥΣ ΣΤΗΝ ΕΡΜΙΟΝΗ.

Ένα πολύ ευαίσθητο θέμα, γεμάτο πόνο και δυστυχία και μεγάλη πρόκληση για μένα, αφού ανάλογη έρευνα δεν είχε ξαναγίνει στο παρελθόν. Ένα χρόνο πριν, με σεβασμό στη προσφυγιά, ξεκίνησα τη συλλογή στοιχείων, ένα εγχείρημα ομολογώ δύσκολο, διότι οι πληροφορίες από τα τοπικά αρχεία ήταν ελάχιστες και οι ζωντανές πηγές πληροφόρησης, οι πρωταγωνιστές δηλαδή, που έζησαν τις φοβερές στιγμές του 1922, δυστυχώς, δεν υπήρχαν στη ζωή.

Μοναδική πηγή μου οι απόγονοί τους, οι οποίοι μετά το αρχικό αναμενόμενο ξάφνιασμα, επειδή κάποιος θέλησε να ασχοληθεί με τις ρίζες τους, μου άνοιξαν τα σπίτια τους και τη καρδιά τους και με δέχτηκαν με ζεστασιά και μεγάλη διάθεση να βοηθήσουν. Αγκάλιασαν τη προσπάθειά μου, την έκαναν δική τους υπόθεση, με εμπιστεύθηκαν και με συγκινητική προθυμία, ήθελαν να μου μεταφέρουν τις αφηγήσεις των γονιών τους, αυτό το σπαρακτικό και συνάμα θαυμαστό βίωμα με τον πόνο της προσφυγιάς, αλλά και το κουράγιο τους για μια νέα αρχή. Στις ευχαριστίες μου, απαντούσαν ευγενικά: «Εμείς σ’ ευχαριστούμε, που βγάζεις από το σεντούκι μας κομμάτια της ζωής μας, για τα οποία είμαστε υπερήφανοι, αλλά κανένας μέχρι τώρα, δεν θέλησε να ασχοληθεί».

Με την ευκαιρία των 90 χρόνων της Μικρασιατικής τραγωδίας, το βράδυ αυτό, αποδώσαμε φόρο τιμής στις ψυχές των αθώων που σφαγιάστηκαν στα ματωμένα χώματα της Ιωνίας και σε εκείνους που θρηνώντας έφτασαν στην Ελλάδα ξεριζωμένοι. Εκτελέσαμε το ιερό καθήκον μας έναντι της ιστορικής αλήθειας, για την απώλεια του δεύτερου πυλώνα του Ελληνισμού, μιας άλλης Ελλάδας, ενός μέλους του εαυτού μας και του πολιτισμού μας.

Με υπερηφάνεια και συγκίνηση ταξιδέψαμε πίσω στο χρόνο, ανοίγοντας μια άγνωστη για τους πολλούς σελίδα της τοπικής μας ιστορίας, σχετικά με τη συμμετοχή της Ερμιόνης σε ένα από τα δραματικότερα κεφάλαια της Ιστορίας, τη τραγωδία του 1922. Η εκδήλωση αφιερώθηκε στους προγόνους μας, τους παππούδες και τις γιαγιάδες μας, που έζησαν σε αυτό τον τόπο ένα αιώνα πριν και αγκάλιασαν με στοργή τους ξεριζωμένους Μικρασιάτες. Αφιερώθηκε και σε όλους τους πρόσφυγες, αφιερώθηκε και σε όσους σήμερα μπορούν να αισθανθούν τι σημαίνει προσφυγιά.

Η προσφυγιά είναι ένα θέμα που μας προκαλεί και μας προσκαλεί να σκύψουμε στο πόνο, τη θλίψη και την εξαθλίωση, αλλά και στην υπερηφάνεια, την αξιοπρέπεια, την ψυχική δύναμη, τη δημιουργία και το πάθος για τη ζωή.

Ο ποιητής Νίκος Γκάτσος γράφει:

 “Άντρα και γείτονα και φίλε,

 στη φτώχεια και την προσφυγιά,

 μια παγωμένη σπίθα στείλε,

 να σου την κάνω πυρκαγιά”

 ΣΥΝΤΟΜΗ ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΑΝΑΔΡΟΜΗ

Συνέχεια ανάγνωσης «Το χρονικό μιας τραγωδίας. Η υποδοχή των προσφύγων του 1922 και η ζωή τους στην Ερμιόνη.»