Ευχαριστήρια επιστολή προς τη Δημοτική Αρχή

Το ΙΛΜΕ ευχαριστεί θερμά τον Δήμαρχο Ερμιονίδας κ. Γιάννη Γεωργόπουλο και τον Πρόεδρο του Ν.Π. Κοιν. Πρόνοιας, Αλληλεγγύης, Παιδείας και Πολιτισμού κ. Δαμιανό Κουτούβαλη για τη μέριμνα που ανέλαβαν για την επισκευή της ιστορικής οικίας, στην οποία στεγάζεται το ΙΛΜΕ. Η επισκευή ολοκληρώθηκε το Σάββατο 10-07-2021.

Επίσης ευχαριστεί τον Αντιδήμαρχο Καθαριότητας κ. Γιάννη Τσαμαδό, ο οποίος φροντίζει την καθαριότητα των χώρων του Μουσείου.

Η στήριξη με έμπρακτο τρόπο των φορέων που αναδεικνύουν τις πολιτιστικές μας αξίες και διαφυλάσσουν την ιστορική μας κληρονομιά καταδεικνύει το ενδιαφέρον της Δημοτικής μας Αρχής για τον πολιτισμό και τους φορείς που τον εκπροσωπούν και σηματοδοτεί την αναγνώριση της προσφοράς τους.

Για το Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Η Πρόεδρος

Τίνα Αντωνοπούλου

Για την ερμιονίτισσα ζωγράφο Ανθούλα Λαζαρίδου Δουρούκου που έφυγε από κοντά μας.

Μας δίδαξε: Δίδαξε αυτοπειθαρχία, σεβασμό στον άνθρωπο, αξιοπρέπεια, την τέχνη της προσφοράς, τον αλτρουισμό, όλα αυτά που συνθέτουν την έννοια της αρετής.

Μας νουθέτησε: Όχι μόνο με τα λόγια της, σαν αιώνια έφηβη αλλά και με τις πράξεις της.

Μας μύησε: Στην τέχνη της ζωγραφικής με τις άπειρες εκθέσεις της, τους πίνακές της, τα βιβλία της.

Μας συμβούλεψε: Με το σοφό της λόγο, την εμπειρία της, την αγάπη της.

Μας καθοδήγησε: Μας έδειξε το δρόμο της σύζευξης της παράδοσης με τη σύγχρονη ζωή, μας έκανε να αγαπήσουμε με τα σύμβολά της και τους πίνακές της την ιστορία, το παρελθόν, τα έθιμά μας, τη λαογραφία, τους ήρωες, τα ξωτικά.

Μας μάγεψε: Με την ιδιαίτερη προσωπικότητά της, την πνευματική της καλλιέργεια, τη λατρεία της για τη ζωγραφική, την ανοιχτή αγκαλιά της.

Μας αποχαιρέτισε: Μας άφησε όμως όχι μόνο τις άπειρες ώρες δουλειάς της στο Μουσείο μας, του οποίου υπήρξε ιδρυτικό μέλος αλλά και τους δεκάδες πίνακές της, πολύτιμο υλικό, όχι μόνο για να κοσμούν το χώρο μας αλλά εξαίσιο υλικό για τα εκπαιδευτικά προγράμματα των παιδιών μας, που θα διατηρήσουν στην αιωνιότητα την ύπαρξή της.

Για όλα αυτά της είμαστε ευγνώμονες.

Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά της.  

Για το Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Τίνα Αντωνοπούλου

Πρόεδρος του Δ.Σ.

ΥΓ. Η φωτογραφία είναι παρμένη από το βιβλίο – λεύκωμα της Ανθούλας Λαζαρίδου Δουρούκου, που εκδόθηκε με τη συνεργασία του Δήμου Ερμιόνης και του ΙΛΜΕ το 2010.

Άνοιξε η αυλαία των εορτασμών για τα 200 χρόνια από την Επανάσταση του 1821 στην Ερμιόνη.

Οι μαθητές της Ε΄ και ΣΤ΄ τάξης του Δημοτικού Σχολείου Ερμιόνης άνοιξαν την Παρασκευή 4 Ιουνίου 2021 την αυλαία των εορτασμών από την Επανάσταση του 1821 με την επίσκεψή τους στο Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης.     

Συγκεκριμένα οι μαθητές συμμετείχαν σε εκπαιδευτικό επετειακό πρόγραμμα με τίτλο «1821 μέτρα σε 200 δευτερόλεπτα», το οποίο αποτελεί μια πρόσθετη δραστηριότητα εκπαιδευτικών και μαθητών με σκοπό την ευαισθητοποίηση των μαθητών σε θέματα που άπτονται του Εθνικού Αγώνα αφενός και τη δημιουργία βίντεο μικρού μήκους αφετέρου σε σημεία της περιοχής μας που σχετίζονται με την Επανάσταση του 1821.

Η αφόρμηση για τη δημιουργία βίντεο από τους μαθητές δόθηκε από την ιστορικότητα του χώρου του Μουσείου και τους Ερμιονίτες ήρωες Γιάννη και Σταμάτη Μήτσα, οι προτομές των οποίων κοσμούν τον ομώνυμο κήπο μπροστά από το Μουσείο.

Ο ηρωικός θάνατος του νεαρού Γιάννη Μήτσα σε ηλικία 33 ετών έδωσε το ερέθισμα στους μαθητές να θρηνήσουν τον ήρωα μέσα από το απόσπασμα «Πού πέταξε το αγόρι μου» από το ποιητικό έργο «Επιτάφιος» του Γιάννη Ρίτσου, το οποίο μελοποίησε ο Μίκης Θεοδωράκης. Έτσι ηχογράφησαν το τραγούδι που τραγούδησαν οι ίδιοι οι μαθητές με τη συνοδεία αρμονίου με τη διδασκαλία και επίβλεψη του μουσικού του Σχολείου, Γιάννη Παπαχριστοδούλου. Την ηχογράφηση του τραγουδιού μπορείτε να την ακούσετε πατώντας εδώ.  

Η πρόεδρος του ΙΛΜΕ Τίνα Αντωνοπούλου μίλησε στους μαθητές τονίζοντας την ιστορικότητα του χώρου και τη σημασία του τόσο στην εθνική όσο και την τοπική ιστορία.

Την εκπόνηση και τον συντονισμό του προγράμματος είχαν οι δάσκαλοι Παρασκευή Σκούρτη – Δαγρέ και Γιώργος Αλεξάκος. Το ΙΛΜΕ συγχαίρει τους προαναφερόμενους δασκάλους για την πρωτοβουλία τους και την επιτυχή διεξαγωγή του επετειακού προγράμματος.

Να σημειωθεί ότι κατά την επίσκεψη των μαθητών ελήφθησαν όλα τα απαραίτητα μέτρα κατά του ιού SARS-CoV-2.

Τίνα Αντωνοπούλου

Αφιέρωμα του ΙΛΜΕ στη Φιλική Εταιρεία. Μέρος 6ο (vid)

Νικόλαος Γαλάτης. Η αινιγματική φυσιογνωμία του και ο τραγικός του θάνατος

Ένας από τους συγγραφείς που ασχολήθηκαν με τον Νικόλαο Γαλάτη ήταν ο Ελευθέριος Μωραϊτίνης – Πατριαρχέας, ο οποίος συνέγραψε την ιστορική μονογραφία «Νικόλαος Γαλάτης – ο Φιλικός», το 2002.

Σύμφωνα λοιπόν με τον Πατριαρχέα ο Γαλάτης είχε πολλά προσόντα αλλά δεν ήταν ο κατάλληλος άνθρωπος να διοικήσει ως αρχηγός την Φιλική Εταιρεία και κατ’ επέκταση την Επανάσταση που προετοιμαζόταν. Τα μέλη της Αρχής απέβλεπαν σε κάποιον από τους πρώτους του Γένους. Ο Γαλάτης δεν ήταν τέτοιος ούτε μπορούσε να προσφέρει όσα ένας Καποδίστριας ή ένας Υψηλάντης. Εξ άλλου στις Παραδουνάβιες Ηγεμονίες είχε κάνει πολλές αταξίες. Όμως ουδέποτε υπήρξαν αποδείξεις ότι ήταν σπάταλος ή ξόδευε χρήματα της Φιλικής Εταιρείας. Πολύ περισσότερο ότι σκέφτηκε να την προδώσει.

Ο Φιλήμων (1798 – 1874), ιστορικός και εκδότης της εφημερίδας «Αιών», ο οποίος είχε κατηγορήσει και τον Ξάνθο, καταλογίζει στον Γαλάτη πρόθεση προδοσίας αόριστα και χωρίς αποδείξεις και ατυχώς η Ιστορία επηρεάστηκε από αυτά.

Ο Σπύρος Μελάς (1882 – 1966) άγγιξε σχεδόν την αλήθεια γράφοντας ότι ο Γαλάτης καταγόταν από λαμπρό γένος, είχε εξαιρετική μόρφωση αλλά και ορμή. Έχοντας συνείδηση της υπεροχής του ζήτησε από τους ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας να του παραδώσουν τα έγγραφά της. Αυτοί αρνήθηκαν και η οργή του τον τύφλωσε και τους φοβέρισε ότι θα πήγαινε στην Αγγλική Πρεσβεία, με την οποία διατηρούσε άριστες σχέσεις, για να φανερώσει τα πάντα.

Οι άλλοι αρχηγοί, τονίζει ο Μελάς, μπορεί να μην είχαν τα προσόντα του Γαλάτη αλλά ήταν άνθρωποι σοβαροί που δεν μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο το έργο τους αφήνοντάς το στη διάθεση του Γαλάτη. Έβαλαν λοιπόν έναν συμπατριώτη τους καπετάνιο, μέλος της Φιλικής Εταιρείας, να τον παρακολουθεί. Ο Γαλάτης το αντιλήφθηκε και έπαιξε παιχνίδι. Έκανε μια μέρα πως πήγε στο σπίτι του Χαλέτ Εφέντη στην Κωνσταντινούπολη να προδώσει την Εταιρεία. Ο καπετάνιος τον εμπόδισε και ο Γαλάτης του είπε «ε, ναι θα σας πρόδιδα, αφού δεν μου παραδίδετε το αρχείο».

Κάπως έτσι θα έγιναν μάλλον τα πράγματα χωρίς να υπάρχει πάντως βεβαιότητα. Όσα εις βάρος του Γαλάτη ιστορεί ο Φιλήμων το πιθανότερο είναι να χαλκεύτηκαν για να δικαιολογήσουν την μετέπειτα εκτέλεση του Γαλάτη, που όταν έγινε αντιληπτή δημιούργησε μεγάλη αναταραχή.

Είναι πάντως σίγουρο ότι η δολοφονία του Γαλάτη σχεδιάστηκε αμέσως μετά το θάνατο του Σκουφά, ο οποίος τον προστάτευε. Ο Ξάνθος στα απομνημονεύματά του επιμένει ότι η απόφαση θανάτωσης του Γαλάτη υπήρξε έργο του Τσακάλωφ από κοινού με τον επιστήθιο φίλο του Γαλάτη, τον Πάνο Δημητρόπουλο, αρματολό από το Μοριά. Θεωρεί ότι η εκτέλεση του Γαλάτη ήταν επιβεβλημένη για να μην διαρρεύσει το μυστικό της Εταιρείας και να ματαιωθεί το τόσο μεγάλο έργο της.

Αν όλα αυτά είναι σωστά και σύμφωνα πάντα με τον Πατριαρχέα τη μεγαλύτερη ευθύνη για τη δολοφονία του Γαλάτη την έχει ο Τσακάλωφ. Και αυτό διότι ο Τσακάλωφ ήταν το μέλος της Αρχής που αποφάσισε τη δολοφονία και που στη συνέχεια έπεισε τον Δημητρόπουλο να την εκτελέσει.

Δεν μπορούμε όμως να καταδικάσουμε αυτούς τους ανθρώπους ως κοινούς εγκληματίες. Θα πρέπει να λάβουμε υπόψη ότι διακυβεύονταν όσα με τόσο κόπο είχε επιτύχει η Φιλική Εταιρεία.

Να μην ξεχνάμε ότι ο Γαλάτης δρούσε κάποιες φορές με έναν ενθουσιασμό που συχνά δεν ξεχώριζε από την τρέλα. Γι’ αυτό έγινε και «σύμβολο των απόλυτων ημερών της νιότης που προσφέρει όλο το πάθος της τρικυμισμένης ψυχής του στον έρωτα αλλά και στον αγώνα για τη λευτεριά».

Κατά τη γενικώς παραδεδεγμένη άποψη η εκτέλεση του Γαλάτη έγινε στην Ερμιόνη τον Ιανουάριο το 1819. Όπως αναφέρει ο Πατριαρχέας στο βιβλίο του, ο ίδιος επισκέφτηκε την Ερμιόνη, για μια επιτόπια έρευνα και εκεί είχε την τύχη να συναντήσει τον φιλόλογο  Απόστολο Γκάτσο, τον οποίο αποκαλεί λόγιο. Ο Γκάτσος του υπέδειξε, σύμφωνα με την προφορική παράδοση, το σημείο που αποβιβάστηκε στη θέση Μπίστι στην Ερμιόνη η ομάδα του Τσακάλωφ, το οποίο σημείο φέρει την αρβανίτικη ονομασία «Σκάβιζα ε Γαλιότσι» δηλαδή η Σκάλα (αποβάθρα) του Γαλάτη και κάπου εκεί έγινε η δολοφονία.

Η εκτέλεση του Γαλάτη

Στο βίντεο που ακολουθεί αποτυπώνεται ο σχεδιασμός της εκτέλεσης του Γαλάτη στην Κωνσταντινούπολη (1818) καθώς και το τραγικό του τέλος στην Ερμιόνη (1819).

Το απόσπασμα είναι παρμένο από το ιστορικό δράμα «Νικόλαος Γαλάτης» του Σπύρου Ευαγγελάτου, που ανέβηκε στην Ερμιόνη (Μάρτιος 2019) σε διασκευή Τίνας Αντωνοπούλου και σκηνοθεσία Δημήτρη Σίδερη με τη συνεργασία ΙΛΜΕ και ΘΟΕ. Εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί: Γιώργος Λεβέντης (Γαλάτης), Ηρώ Σαρδελή (Ηνογέτνη) Θανάσης Πάτσιος (Ξάνθος) Παναγιώτης Δερματάς (Τσακάλωφ), Κώστας Πεντεδέκας (Δημητρόπουλος) και Μανώλης Σκούρτης (Καπετάν Λειβαδάς).

Τίνα Αντωνόπουλου, φιλόλογος

Αφιέρωμα του ΙΛΜΕ στη Φιλική Εταιρεία. Μέρος 5ο (vid)

Η Φιλική Εταιρεία, ο Εμμανουήλ Ξάνθος και το άδοξο τέλος του. Ο θάνατος του Νικολάου Σκουφά.

Εμμανουήλ Ξάνθος (1772-1852)

Ο Εμμανουήλ Ξάνθος καταγόταν από την Πάτμο. Η γέννησή του χρονολογείται το 1772. Μαθήτευσε στην Πατμιάδα Σχολή. Στα 20 του χρόνια βρίσκεται στην Τεργέστη, όπου εργάζεται σε ναυτιλιακό γραφείο.

Το 1812 σε ένα ταξίδι του στην Ελλάδα και συγκεκριμένα στη Λευκάδα μυήθηκε στον τεκτονισμό. Ένα χρόνο αργότερα ασχολούμενος με το εμπόριο πήγε στην Οδησσό όπου  γνώρισε τον Σκουφά και τον Τσακάλωφ. Εκεί συλλαμβάνουν την ιδέα ίδρυσης της Φιλικής Εταιρείας (14 Σεπτ. 1814) επηρεασμένοι από τις ιδέες και την οργάνωση του τεκτονισμού.

Οι τρεις ιδρυτές της Φιλικής Εταιρείας αναζητούσαν ένα πρόσωπο εγνωσμένου κύρους για να του αναθέσουν την ηγεσία. Άφηναν υπονοούμενα στους μυημένους για ευνόητους λόγους ότι υπήρχε Ανώτατη Αρχή με επικεφαλής τον Τσάρο, γεγονός το οποίο δεν ήταν αληθές. Μετά το 1817 που ο Νικόλαος Γαλάτης απέτυχε να πείσει τον Καποδίστρια να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας, αναλαμβάνει ο Ξάνθος αρχές του 1820 να κάνει μια δεύτερη προσπάθεια να πείσει τον Καποδίστρια για την ανάληψη της ηγεσίας. Ο Καποδίστριας αρνείται και πάλι.

Ως εκ τούτου ο Ξάνθος πρότεινε στον πρίγκηπα Αλέξανδρο Υψηλάντη, αξιωματικό του Ρωσικού Στρατού και Ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας, να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας. Ο Υψηλάντης δέχθηκε την πρόταση και στις 12 Απριλίου 1820 ανέλαβε επισήμως την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας. Ίδρυσαν την «Εθνική Κάσα» δηλαδή ταμείο για την οικονομική ενίσχυση του απελευθερωτικού Αγώνα.

Λίγο πριν την άφιξη του Καποδίστρια στην Ελλάδα το 1828 ο Ξάνθος αναχώρησε από το Βουκουρέστι, όπου είχε αποσυρθεί και ιδιώτευε και εγκαταστάθηκε στην Αθήνα. Έμεινε λησμονημένος μέχρι που οι σύγχρονοί του πίστευαν ότι είχε πεθάνει. Αυτό πίστεψε και ο Παναγιώτης Αναγνωστόπουλος, επιφανές μέλος της Φιλικής Εταιρείας, ο οποίος στην εφημερίδα «Αιών», της οποίας εκδότης ήταν ο ιστορικός Ιωάννης Φιλήμων, κατηγόρησε τον Ξάνθο ότι καταχράστηκε χρήματα της «Εθνικής Κάσας». Αυτό έγινε αιτία να εκδώσει ο Ξάνθος το έργο του «Απομνημονεύματα περί Φιλικής Εταιρείας» το 1845 στην Αθήνα, στο οποίο ανέτρεπε τις εναντίον του κατηγορίες. Έτσι ο Φιλήμων αναγκάστηκε να ανασκευάσει τις κατηγορίες.

Ο Ξάνθος στην Αθήνα έζησε παραγκωνισμένος και πάμφτωχος διαμένοντας στην Πλάκα σ’ ένα φτωχόσπιτο με τη μονάκριβη κόρη του. Τιμήθηκε από την Πολιτεία με τον «Χρυσό Σταυρό του Σωτήρος» για τις υπηρεσίες του προς το Έθνος και του απονεμήθηκε ένα μικρό επίδομα, το οποίο ουδέποτε έλαβε.

Μετά την Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843 συνήθιζε να παρακολουθεί από τα θεωρία της Βουλής τις συνεδριάσεις της. Συνήθως αυτές οι συνεδριάσεις ήταν επεισοδιακές και κατέληγαν πολλές φορές όχι μόνο η αίθουσα συνεδριάσεων αλλά και οι διάδρομοι και τα θεωρία να μετατρέπονται σε πεδίο μάχης. Σε μία τέτοια συνεδρίαση που συνέβη τον Νοέμβριο του 1852 έτρεξε να φύγει και ο Ξάνθος και καθώς κατέβαινε τις σκάλες ποδοπατήθηκε από το πλήθος. Μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο όπου και πέθανε. Αρχικά κανείς δεν ήξερε ποιος ήταν ο νεκρός. Δύο ημέρες μετά η εφημερίδα «Αιών» αποκάλυψε ότι ο γέροντας που ποδοπατήθηκε ήταν ο Εμμανουήλ Ξάνθος.

Το 1930 στήθηκε ο ανδριάντας του στην πλατεία Φιλικής Εταιρείας (Κολωνακίου).

Ο θάνατος του Σκουφά στην Κωνσταντινούπολη    

Η έδρα της Φιλικής Εταιρείας μεταφέρθηκε το 1818 από την Οδησσό στην Κωνσταντινούπολη. Από εκεί και ύστερα μυούνται πολλά μέλη στη Φιλική Εταιρεία. Εκεί μυείται και ο Παναγιώτης Σέκερης, ο οποίος συνεισέφερε τα μέγιστα στην χρηματοδότηση της εταιρείας.

Ο Σκουφάς πίστευε ότι έπρεπε η έδρα της Φιλικής Εταιρείας να μεταφερθεί στην Πελοπόννησο επειδή πίστευε ότι η Πελοπόννησος ήταν η καταλληλότερη περιοχή για την έναρξη του Αγώνα. Γι’ αυτόν τον σκοπό προγραμμάτιζε ταξίδι στη Μάνη.

Δυστυχώς δεν πρόλαβε να το πραγματοποιήσει διότι είχε κλονισθεί η υγεία του και έτσι επήλθε ο θάνατός του στις 31 Ιουλίου 1818 στην Κωνσταντινούπολη σε ηλικία 39 ετών και ετάφη εκεί στον Ι. Ναό των Ταξιαρχών.

Ο θάνατός του ήταν βαρύ πλήγμα για την Φιλική Εταιρεία αλλά και για τον Γαλάτη που έχασε έναν θερμό υποστηρικτή του. Το έργο του Σκουφά εκτιμήθηκε θετικά και από τους συγχρόνους του και από τους μεταγενέστερους.

Στο βίντεο που ακολουθεί θα παρακολουθήσετε τις τελευταίες στιγμές του Σκουφά στην Κωνσταντινούπολη το 1818. Το απόσπασμα είναι παρμένο από το ιστορικό δράμα «Νικόλαος Γαλάτης» του Σπύρου Ευαγγελάτου, που ανέβηκε στην Ερμιόνη (Μάρτιος 2019) σε διασκευή Τίνας Αντωνοπούλου και σκηνοθεσία Δημήτρη Σίδερη. Εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί: Χρήστος Σπανός (Σκουφάς), Θανάσης Πάτσιος (Ξάνθος), Παναγιώτης Δερματάς (Τσακάλωφ) και Γιώργος Λεβέντης (Γαλάτης).

Τίνα Αντωνοπούλου, φιλόλογος.

Αφιέρωμα του ΙΛΜΕ στη Φιλική Εταιρεία. Μέρος 4ο (vid)

Πρόταση στον Ιωάννη Καποδίστρια να αναλάβει την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας

Στην Αθήνα το 1813, λίγο πριν την ίδρυση της Φιλικής Εταιρείας (1814), ιδρύεται η Φιλόμουσος Εταιρεία των Αθηνών. Η εταιρεία αυτή είχε ως σκοπό αρχικά τουλάχιστον  την ύψωση του πνευματικού επιπέδου των Ελλήνων με ίδρυση σχολείων και πολιτιστικές δράσεις. Μετά την έκρηξη της Επανάστασης οι οικονομικές εισφορές των μελών της δόθηκαν για τον Αγώνα. Η Εταιρεία τελούσε υπό Αγγλική Επιρροή και ένα από τα μέλη της ήταν και ο Νικόλαος Γαλάτης.

Το Σεπτέμβριο του 1814, που ξεκίνησε το Συνέδριο της Βιέννης, ο Άνθιμος Γαζής, που ήταν Επίτροπος της Φιλόμουσης Εταιρείας των Αθηνών και κατοικούσε μόνιμα στη Βιέννη παρακινεί τον Καποδίστρια, ο οποίος συμμετείχε στο Συνέδριο της Βιέννης (18 Σεπτ. 1814 – 9 Ιουν. 1815) να ιδρύσουν με τη βοήθεια του τσάρου αντίστοιχη εταιρεία στη Βιέννη. Πράγματι ιδρύεται από τον Καποδίστρια η Φιλόμουσος Εταιρεία της Βιέννης με σκοπό φαινομενικά την έκδοση κλασικών συγγραφέων και την παροχή βοήθειας σε φτωχούς Έλληνες μαθητές, για να σπουδάσουν στην Ευρώπη σε συνεργασία με τη Φιλόμουση Εταιρεία των Αθηνών. Όμως κάτω από τους αθώους σκοπούς υπήρχαν συνωμοτικές κινήσεις, τις οποίες αντιλήφθηκε η Βιεννέζικη Αστυνομία, την οποία έσπευσε ο Καποδίστριας να καθησυχάσει.

Την εποχή εκείνη η παρουσία του Καποδίστρια στα πολιτικά πράγματα της Ρωσίας αλλά και στο Συνέδριο της Βιέννης υπήρξε καταλυτική διότι μεγάλο μέρος της τελικής πράξης του Συνεδρίου της Βιέννης ήταν δημιούργημά του. Ο Καποδίστριας δικαίως χαρακτηρίστηκε ως αρχιτέκτονας της Ευρωπαϊκής ειρήνης των 99 ετών (1815-1914) καθώς η επόμενη πανευρωπαϊκή σύρραξη επήλθε με τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Καποδίστριας με τις συμβουλές του επηρεάζει τον τσάρο Αλέξανδρο Α΄ και παράλληλα γίνεται ισότιμος συνομιλητής με μεγάλες προσωπικότητες της Ευρωπαϊκής διπλωματίας όπως ο Μέτερνιχ (υπουργός Εξωτερικών της Αυστρίας) και ο Ταλεϊράνδος (Γάλλος διπλωμάτης και πολιτικός).

Το 1816 ο Καποδίστριας έχει ήδη ορισθεί δεύτερος υπουργός των Εξωτερικών της Ρωσίας, θέση στην οποία παρέμεινε μέχρι το 1822, όταν πλέον και μετά την έναρξη της Επανάστασης του 1821 θα αποσυρθεί στην Ελβετία.

Ο Γαλάτης γνωρίζοντας την προσωπικότητα, τις ικανότητες αλλά και την πολιτική θέση, που κατείχε ο Καποδίστριας στη Ρωσία, με τη σύμφωνη γνώμη του Σκουφά μεταβαίνει στην Πετρούπολη για να συναντήσει τον Καποδίστρια και να τον πείσει να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας. Ο Καποδίστριας αρνήθηκε διότι πρέσβευε ότι δεν είχε έρθει ακόμα η ώρα του ξεσηκωμού.

Εάν ο Καποδίστριας δεχόταν την πρόταση της Φιλικής Εταιρείας θα έπρεπε να παραιτηθεί από τα καθήκοντα του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας, διότι δεν μπορούσε να ήταν ταυτόχρονα υπουργός της Ρωσίας και αρχηγός μιας μυστικής επαναστατικής οργάνωσης.

Θα πρέπει να αναλογιστούμε εάν αυτή η απόφαση του Καποδίστρια να παραμείνει στη θέση του υπουργού εξυπηρετούσε ή όχι τα Ελληνικά συμφέροντα. Ο Καποδίστριας ήταν άραγε χρησιμότερος για την Ελλάδα από τη θέση του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας ή θα ήταν καλύτερα εάν αναλάμβανε την αρχηγία της Φιλικής Εταιρείας;

Για τα δεδομένα της εποχής η απόφασή του να παραμείνει στη θέση του υπουργού Εξωτερικών της Ρωσίας ήταν μάλλον περισσότερο χρήσιμη για τους Έλληνες.

Η συνάντηση Γαλάτη και Καποδίστρια στην  Πετρούπολη το 1817.

Στο βίντεο που ακολουθεί θα παρακολουθήσετε την πρόταση που απευθύνει ο Γαλάτης στον Καποδίστρια για να αναλάβει την ηγεσία της Φιλικής Εταιρείας και την αντίδραση του Καποδίστρια. Το απόσπασμα είναι παρμένο από το ιστορικό δράμα «Νικόλαος Γαλάτης» του Σπύρου Ευαγγελάτου, που ανέβηκε στην Ερμιόνη (Μάρτιος 2019) σε διασκευή Τίνας Αντωνοπούλου και σκηνοθεσία Δημήτρη Σίδερη. Εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί: Παύλος Δαγρές (Καποδίστριας), Γιώργος Π. Δημαράκης (Γαλάτης), Παναγιώτης Παπαμιχαήλ (στρατηγός Γοργόλης) και Ηρώ Σαρδελή (Ηνογέτνη).

Τίνα Αντωνοπούλου, φιλόλογος.

Η παρουσίαση των γεγονότων της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης 1827 (Ερμιόνη – Τροιζήνα) και της Δ΄ Εθνοσυνέλευσης 1829 (Άργος) από το Cosmote History.

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

     Παρακολουθήστε αυτή την Κυριακή 28 Μαρτίου στις 9μ.μ, στο Cosmote History, στο μεγάλο αφιέρωμα του μήνα,  το τέταρτο και τελευταίο επεισόδιο της σειράς: «Οι Συνελεύσεις και τα Συντάγματα του Αγώνα» με τίτλο: «Η Γ΄ & Δ΄ Εθνοσυνέλευση – Το Σύνταγμα της Τροιζήνας»  

      Το ντοκιμαντέρ θα μεταδοθεί δωρεάν στο κοινό, σε παράλληλη προβολή, από το κανάλι της Cosmote στο YouTube, στο σύνδεσμο: https://youtube.com/playlist?list=PLnxyoMVDsfQb2Bkn5_lMJlgbiBGnBVxeu

ΣΥΝΟΨΗ

    Το 1827, καθώς οι πολιτικές αντιπαραθέσεις και οι εμφύλιοι συνεχίζονταν, και οι στρατιωτικές επιχειρήσεις βρίσκονταν σε κρίσιμο σημείο, συγκλήθηκε νέα Εθνοσυνέλευση στην Ερμιόνη και στη συνέχεια στην Τροιζήνα.  Η Γ’ Εθνοσυνέλευση ψήφισε καινούργιο Σύνταγμα, δημοκρατικότερο από τα προηγούμενα και όρισε το Ναύπλιο πρωτεύουσα του ελληνικού κράτους. Ο Ιωάννης Καποδίστριας εκλέχθηκε Κυβερνήτης της Ελλάδας, ενώ για την αποτελεσματική αντιμετώπιση των τουρκοαιγυπτιακών στρατευμάτων ορίστηκαν αρχηγοί των ελληνικών ενόπλων δυνάμεων οι Άγγλοι αξιωματικοί σερ Ρίτσαρντ Τσωρτς στην ξηρά και ο λόρδος Τόμας Κόχραν στη θάλασσα.

      Η Δ΄ Εθνοσυνέλευση πραγματοποιήθηκε στο Αρχαίο θέατρο του Άργους από τις 11 Ιουλίου ως τις 6 Αυγούστου του 1829. Ενέκρινε και ψήφισε το Πολιτικό Σύνταγμα. Στην Εθνοσυνέλευση συμμετείχαν 236 πληρεξούσιοι από όλη την Ελλάδα, για πρώτη φορά εκλεγμένοι από άμεση ψηφοφορία. Σε αυτήν εγκρίθηκε η πολιτική του  Ιωάννη Καποδίστρια, συστάθηκε  Γερουσία  με 27 γερουσιαστές, και λήφθηκαν σημαντικές αποφάσεις σχετικά με τη λειτουργία του κράτους.  

Συμμετέχουν οι Καθηγητές:

Γεώργιος Κοντογιώργης, Πρώην Πρύτανης Παντείου Πανεπιστημίου

Αριστείδης Χατζής, Καθηγητής Θεωρίας Θεσμών στο τμήμα Ιστορίας & Φιλοσοφίας της επιστήμης του Ε.Κ.Π.Α

Σπύρος Βλαχόπουλος, Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου της Νομικής Σχολής του Ε.Κ.Π.Α

Τίνα Αντωνοπούλου, Φιλόλογος-Ιστορικός

Τους βασικούς ρόλους, ερμηνεύουν οι ηθοποιοί Ρένος Χαραλαμπίδης  και Νίκος Παντελίδης, ενώ στους υπόλοιπους ρόλους συμμετέχουν τα μέλη του Συλλόγου «Ιστορικής Αναβίωσης Βοστίτσας» (Αιγίου),τα μέλη του Συλλόγου Γουριάς «Φίλοι της Παράδοσης»,  και τα μέλη του Συλλόγου Σαρακατσαναίων «Οι Σταυραετοί των Αγράφων».

Παραγωγή: Cosmote TV Σταμάτης Τσαρουχάς

Σενάριο-Σκηνοθεσία:  Σταμάτης Τσαρουχάς

Παρουσίαση: Ρένος Χαραλαμπίδης

Αφήγηση: Νίκος Παντελίδης

Διεύθυνση Φωτογραφίας: Andriy Kolosivsky-Δημήτρης Μαυροφοράκης

Σκηνικά-Κοστούμια: Λαμπρινή Καρδαρά-Σταμάτης Τσαρουχάς

 Πρωτότυπη Μουσική: Χρίστος Τσιαμούλης

Μοντάζ-Μιξάζ: Μάνος Βουμβουνίδης

 Επεξεργασία εικόνας –ήχου: RGB Studios

Link Τρέιλερ 4ου Επεισοδίου: :https://youtu.be/b7DBiIExC7E

Link Τρέιλερ γενικό :  https://youtu.be/uQH37tEC9fU

Αφιέρωμα του ΙΛΜΕ στη Φιλική Εταιρεία. Μέρος 3ο (vid)

Αθανάσιος Τσακάλωφ. Η συνάντησή του με τον Νικόλαο Γαλάτη στη Μόσχα.

Ο Αθανάσιος Τσακάλωφ υπήρξε ένας εκ των συνιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας. Γεννήθηκε το 1788 στα Ιωάννινα. Πιθανόν το επίθετό του να ήταν Τσάκαλος, το οποίο πηγαίνοντας στη Μόσχα, όπου ο πατέρας του ήταν έμπορος γουναρικών, το μετασχημάτισε σε Τσακάλωφ.

Μικρό παιδί ακόμα υπήρξε θύμα απαγωγής από τον Αλή Πασά. Ευτυχώς σώθηκε με πληρωμή λύτρων και τη μεσολάβηση του κοινοτικού άρχοντα Αλέξη Νούτσου, ο οποίος τον φυγάδευσε στη Μόσχα. Ίσως για λόγους ασφαλείας άλλαξε εκεί το όνομά του.

Στη Μόσχα συνέχισε τις σπουδές του και αργότερα βρέθηκε στο Παρίσι ως φοιτητής. Δεν γνωρίζουμε χρονολογίες. Πάντως το 1809 συμμετείχε στην ίδρυση της πολιτικοφιλανθρωπικής εταιρείας, γνωστής ως «Ελληνόγλωσσον Ξενοδοχείον» στο Παρίσι. Εκεί μυήθηκε στο Γαλλικό τεκτονισμό.

Δεν γνωρίζουμε ποιος από τους τρεις πρώτους (Σκουφάς, Τσακάλωφ, Ξάνθος) συνιδρυτές της Φ.Ε. συνέλαβε την ιδέα της ίδρυσής της. Τα αρχικά του Τσακάλωφ στη Φ.Ε. ήταν ΑΒ, του Σκουφά ΑΓ και του Ξάνθου ΑΔ.

Τον Οκτώβριο του 1814 συναντάμε τον Τσακάλωφ να συνοδεύει τον Σκουφά σε ταξίδι του στη Μόσχα. Εδώ εντείνεται η δράση των τριών ιδρυτών της Φ.Ε. Συγκεκριμένα τελειοποιούν το σύστημα της κατήχησης μελών, σχέδιο το οποίο είχαν συλλάβει αρχικά στην Οδησσό. Στη Μόσχα κατήχησαν και τον Γεώργιο Σέκερη, μεγαλέμπορο, ο οποίος ενίσχυσε οικονομικά την Εταιρεία και στη συνέχεια τον Αντώνιο Κομιζόπουλο, μεγαλέμπορο από την Φιλιππούπολη.

Ο Τσακάλωφ παρουσιάζεται ως πρόσωπο συγκρατημένα διστακτικό. Θεωρούσε ότι έπρεπε να περιμένουν να ωριμάσουν οι συνθήκες δεδομένου ότι μετά την ήττα του Ναπολέοντα, στο συνέδριο της Βιέννης (Οκτώβριος 1814 – Ιούνιος 1815), που ακολούθησε, ενισχύθηκαν οι μοναρχίες. Ανάμεσα στα άλλα που πρέσβευαν οι ηγεμόνες των νικητριών δυνάμεων ήταν και η αποτροπή των εθνικών εξεγέρσεων και επαναστάσεων. Έπρεπε επίσης κατά την γνώμη του Τσακάλωφ να οργανωθούν ο Μοριάς και η Ρούμελη στρατιωτικά. Επιπροσθέτως φανταζόταν την υπόθεση της ελευθερίας ζήτημα μόρφωσης όπως ο Κοραής, ο Ρήγας, Καποδίστριας, ο Άνθιμος Γαζής.

Ο Ξάνθος στα απομνημονεύματά του αναφέρει ότι προτάθηκε αρχικά στον Τσακάλωφ, λόγω της καλής γνώσης της ρωσικής γλώσσας που κατείχε, να μεταβεί στην Πετρούπολη και να πείσει τον Καποδίστρια να αναλάβει την ηγεσία της Φ.Ε. Ο Τσακάλωφ αρνήθηκε.

Συνάντηση Τσακάλωφ – Γαλάτη  

Ο Γαλάτης μετά τη μύησή του στη Φ.Ε. ξεκίνησε από την Οδησσό για την Πετρούπολη. Όμως θα κάνει πρώτα στάση στη Μόσχα.

Ας μεταφερθούμε τώρα στη Μόσχα. Αρχή φθινοπώρου 1816. Ακμάζουσα η Ελληνική παροικία. Πολλοί οι Έλληνες που κατοικούν εκεί. Λόγιοι , έμποροι. Εξέχουσα η θέση των Ελλήνων Φαναριωτών. Βρισκόμαστε στην αίθουσα υποδοχής του μεγάρου που κατοικεί η Δούκισσα Κατερίνα Πέτροβνα Τσερκασώφ, γαλλικής καταγωγής. Το σπίτι της ωραιότερο και από ανάκτορο.

Μεταξύ των καλεσμένων της ο Μάνθος Ριζάρης, έμπορος εύπορος στη Μόσχα, ο Αθανάσιος Τσακάλωφ, έμπορος και αυτός.

Η Δούκισσα έχει καλέσει και τον Γαλάτη, ο οποίος προφανώς έχει εκμεταλλευτεί τις γνωριμίες του και τις καλές συστάσεις που έχει. Συνοδεύεται από τον Δημητρόπουλο, ο οποίος συστήνεται ως έμπιστος σωματοφύλακας του Γαλάτη.

Γιατί ο Γαλάτης πηγαίνει στη Μόσχα; Διότι πληροφορήθηκε ότι στο σπίτι της Δούκισσας φιλοξενείται ο Γραμματέας του Καποδίστρια Βενιαμίν Μαντούμπλιν. Θέλει λοιπόν να τον γνωρίσει πιστεύοντας ότι ο Μαντούμπλιν θα επηρεάσει θετικά τον Καποδίστρια, που είναι αμφίβολο αν ήταν θείος του Γαλάτη, όπως ο ίδιος είχε δηλώσει.

Σ’ αυτό το σαλόνι της Δούκισσας μάς περιμένουν δύο εκπλήξεις.

Η πρώτη. Ο Γαλάτης θα αποκαλύψει τον ορμητικό και εν πολλοίς ανάγωγο χαρακτήρα του και θα κάνει άσχημη εντύπωση στους παρισταμένους και ιδιαίτερα στον Τσακάλωφ.

Η δεύτερη. Θα γνωρίσει τον έρωτα στο πρόσωπο της Ηνογέτνης, ανιψιάς της Δούκισσας και αρραβωνιαστικιάς του Γραμματέα του Καποδίστρια.

Στο βίντεο που ακολουθεί θα παρακολουθήσετε τι διαδραματίστηκε στο σαλόνι της Δούκισσας, σύμφωνα με απόσπασμα από το ιστορικό δράμα «Νικόλαος Γαλάτης» του Σπύρου Ευαγγελάτου, που ανέβηκε στην Ερμιόνη (Μάρτιος 2019) σε διασκευή Τίνας Αντωνοπούλου και σκηνοθεσία Δημήτρη Σίδερη. Εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί Χρύσα Τσίρνα (Δούκισσα), Γιώργος Π. Δημαράκης (Γαλάτης), Παναγιώτης Δερματάς (Τσακάλωφ) και Ηρώ Σαρδελή (Ηνογέτνη).

Τίνα Αντωνοπούλου, φιλόλογος.

Αφιέρωμα του ΙΛΜΕ στη Φιλική Εταιρεία. Μέρος 2ο (vid)

Όρκος Φιλικών. Μύηση αγωνιστών του Κάτω Ναχαγιέ στη Φ.Ε. Μύηση Γαλάτη.

Το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης για τα 200 χρόνια από την έναρξη του Απελευθερωτικού Αγώνα 1821 παρουσιάζει σε συνέχειες τη δράση των ιδρυτών της Φιλικής Εταιρείας αλλά και προσώπων που μυήθηκαν σ’ αυτήν.

Η μύηση κάποιου προσώπου στη Φ.Ε. δεν ήταν εύκολη υπόθεση. Έπρεπε να υπάρχουν συστάσεις για το πρόσωπο, το οποίο επρόκειτο να μυηθεί, ότι είναι αληθινός πατριώτης, ότι δεν ανήκε σε άλλη οργάνωση και ότι θα διαφύλαττε με κίνδυνο της ζωής του τα μυστικά της Εταιρείας.

Όταν διασφαλίζονταν οι προϋποθέσεις αυτές το προς μύηση άτομο ορκιζόταν στο Ευαγγέλιο ή σε κάποιο εικόνισμα. Στην τελετή ορκωμοσίας συμμετείχε ένα μέλος της Φ.Ε. καθώς και κληρικός της Ορθόδοξης Εκκλησίας, ο οποίος δεν γνώριζε για λόγους ασφαλείας το περιεχόμενο του όρκου.

Η τήρηση του όρκου ήταν βασικός όρος και ζωτικής σημασίας για να διασφαλιστεί η μυστικότητα, ούτως ώστε η Εταιρεία να φέρει σε πέρας το σκοπό της, που ήταν η απελευθέρωση του Γένους.

Παραθέτουμε αποσπάσματα του όρκου των Φιλικών, όπως είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα του Δήμου «Νικόλαος Σκουφάς» :

«Ενώπιον του αληθινού Θεού, αυτοθελήτως ορκίζομαι, ότι θέλει είμαι πιστός εις την Εταιρίαν κατά πάντα και δια πάντα.

Και δεν θέλει φανερώσω το παραμικρόν από τα σημεία της και τους λόγους της, μήτε θέλει δώσω να καταλάβουν ποτέ ότι εγώ ηξεύρω τίποτα περί αυτής κατ’ ουδένα τρόπον. Μήτε εις συγγενείς μου, μήτε εις πνευματικόν μου, μήτε εις φίλον μου. …

Ορκίζομαι ότι εις το εξής δεν θέλει έμβω εις καμίαν άλλην εταιρίαν, οποία και αν είναι, μήτε εις κανένα δεσμόν υποχρεωτικόν. Αλλά μάλιστα ότι δεσμόν ήθελεν έχω εις τον κόσμον, θέλω τον νομίζη πάντη αδιάφορον, ως προς την εταιρίαν και ως μηδενικόν. …

Ορκίζομαι ότι θέλει θρέφω εις την καρδίαν, αδιάλλακτον μίσος εναντίον των τυράννων της πατρίδος μου, των οπαδών και ομοφρόνων τούτων. Θέλει ενεργώ παντή τρόπω προς βλάβην τους και όταν η περίστασις το συγχωρήση τον εξολοθρευμόν τους. …

Τέλος πάντων, ορκίζομαι εις σε, ω ιερά (πλήν τρισαθλία) πατρίς μου. Ορκίζομαι εις τας πολυχρονίους βασάνους σου. Ορκίζομαι εις τα πικρά δάκρυα τα οποία έχυσαν και χύνουν τα ταλαίπωρα τέκνα σου, εις τα ίδιά μου δάκρυα, τα οποία εις ταύτην την στιγμήν, και εις την μέλλουσαν ελευθερία των ομογενών μου, ότι αφιερώνομαι όλος εις σε, ότι εις το εξής θέλει είσαι η αιτία και ο σκοπός των διαλογισμών. …»

Από την επαρχία μας (Κάτω Ναχαγιέ) μέλη της Φ.Ε. ήταν οι παρακάτω:

Από το Κρανίδι.

Κρέστας Αρσένιος (Παπαρσένης). Μυήθηκε το 1818 από τον Σπετσιώτη Γεώργιο Πάνου.

Μερεμέτης Δημήτριος και Όρσος Ιωάννης. Δεν γνωρίζουμε την χρονολογία μύησής τους ούτε από ποιον μυήθηκαν.

Ζέρβας Κωνσταντίνος. Μυήθηκε το 1820.

Ζέρβας Αναγνώστης (Λογοθέτης) και Νόνης Βασίλειος. Μυήθηκαν το 1821.

Κρέστας Νικόλαος, Τριγκάκης Σπύρος και Μερεμέτης Ιωάννης. Δεν γνωρίζουμε την χρονολογία μύησής τους.

Κατά πάσα πιθανότητα χωρίς να είναι επιβεβαιωμένο μέλη της Φ.Ε. ήταν επίσης οι Λάμπρου Νικόλαος  (Καπετάν Κρανιδιώτης), Γουζούασης Αγγελής, Βισβίκης Ανδρέας, Λέκκας Αναγνώστης, Λάμπρου Κώστας, Ζέρβας Σπυρίδων, Γκιώνης Κωνσταντίνος και Στρίγκος Ιωάννης.

Από την Ερμιόνη.

Γιάννης και Σταμάτης Μήτσας. Μυήθηκαν το 1819 ή το 1820 από τον Μεσσήνιο Χρήστο Παπαγεωργίου ή Αναγνωσταρά.

Χατζησταύρου Αναγνώστης, προεστός Ερμιόνης. Μυήθηκε το 1819 από τον Αρχιμανδρίτη Παπαρσένη και τον Σπετσιώτη προεστό Γκίκα Μπόταρη.

Τα στοιχεία για τα μέλη της Φιλικής Εταιρείας στην περιοχή μας αντλήθηκαν από τα βιβλία «Μητρώον Κρανιδιωτών Αγωνιστών» και «Μητρώον Ερμιονέων Αγωνιστών» του Γεωργίου Μ. Βουτσίνου.

Μύηση Γαλάτη

Ο Νικόλαος Γαλάτης μυήθηκε στη Φ.Ε. από τον Νικόλαο Σκουφά στην Οδησσό το 1816.  Είναι γεγονός ότι ο Γαλάτης εντυπωσίασε τον Σκουφά λόγω της μόρφωσής του, του παρουσιαστικού του και της ευφράδειάς του. Ο Σκουφάς αποφάσισε λοιπόν στα χέρια αυτού του ανθρώπου να αποθέσει την τύχη του μεγάλου ονείρου του.

Ακολουθεί το βίντεο με τη μύηση του Γαλάτη από το ιστορικό δράμα «Νικόλαος Γαλάτης» του Σπύρου Ευαγγελάτου, όπως παρουσιάστηκε στην Ερμιόνη στις 23 και 25 Μαρτίου 2019, με τη συνεργασία ΙΛΜΕ και ΘΟΕ. Εμφανίζονται οι ερασιτέχνες ηθοποιοί Χρήστος Σπανός (Σκουφάς) και Γιώργος Δημαράκης (Γαλάτης).

Τίνα Αντωνοπούλου, φιλόλογος.