Του Πρωτοπρεσβύτερου Δημητρίου Ι. Αμπελά

Ίσως δεν είναι γνωστό στο ευρύ κοινό ότι στην Ερμιόνη υπάρχει μία εικόνα η οποία διασώθηκε από τη φωτιά και την καταστροφή του Μικρασιατικού Ελληνισμού και ως ευλογία μεταφέρθηκε  στην Ερμιόνη όπου φυλάσσεται μέχρι σήμερα. Εκατό χρόνια πέρασαν από τότε και η εικόνα κρατούσε ως επτασφράγιστο  μυστικό τη δική της ιστορία για να γίνει τώρα γνωστή.

Είναι μία εικόνα ρωσικής αναγεννησιακής τεχνοτροπίας με την Παναγία μας να κρατεί στο αριστερό της χέρι το Χριστό.  Το δεξί της χέρι το προτάσσει στον Ιησού. Η Παναγία έχει βλεμματική επαφή στο Χριστό, και ο Χριστός ατενίζει τον πιστό. Εκτός από τα πρόσωπα,  τα χέρια και τα πόδια του Ιησού, το υπόλοιπο μέρος της εικόνας καλύπτεται με ελαφρύ επάργυρο μέταλλο, ενώ τα δύο πρόσωπα Θεοτόκου και Ιησού φέρουν ακτινωτό επιχρυσωμένο φωτοστέφανο.

 Η εικόνα είναι αντίγραφο της Παναγίας της  Οδηγήτριας ή Ελεούσας του Τιχβίν. Η εμπρός αναγραφόμενη φράση λέει: «Πρεσβιάτα Μπογκορόντισσα Τιχίνφσκα» που σημαίνει:  «Υπεραγία Θεοτόκος Τιχίνφσκα».

Είναι μία από τις δημοφιλείς εικόνες της Παναγίας στη Ρωσία λόγω της θαυματουργίας της και της εκκλησιαστικής παραδόσεως που θέλει να την έχει φιλοτεχνήσει πρώτος ο Απόστολος και Ευαγγελιστής Λουκάς ο οποίος έστειλε την εικόνα μαζί με τα συνταχθέντα από αυτόν Ευαγγέλιο και τις Πράξεις των Αποστόλων στον «κράτιστο» Θεόφιλο τον Αντιοχέα. Μετά από πολλές περιπέτειες η εικόνα πλέον βρίσκεται θησαυρισμένη στην Ιερά Μονή  Κοιμήσεως της Θεοτόκου της πόλεως Τιχβίν που είναι κτισμένη κοντά στον ομώνυμο ποταμό Τιχβίνα.

Πως στα μέρη της Μικράς Ασίας επικράτησαν  εικόνες ρωσικής τεχνοτροπίας;

Από τον 16^ο αιώνα και εξής παρατηρείται διακίνηση πλήθους εικόνων ρωσικής τεχνοτροπίας, που κατακλύζουν τις επαρχίες της Μικρασίας, της Ανατολικής Μεσογείου, της Ελλάδος και των Βαλκανίων. Η Ρωσία επιδεικνύει τους λατρευτικούς και ευσεβείς θησαυρούς της με εικόνες κυρίως της Βρεφοκρατούσας και αναπτύσσεται μία μεγάλη αγιογραφική παραγωγή χιλιάδων αντιγράφων των θαυματουργών εικόνων που βρίσκονται στη Μόσχα και διοχετεύονται στη θρησκευτική αγορά.

Η Παναγία του Τιχβίν, του Καζάν, του Βλαδιμίρου, του Σμολέμσκ γίνονται γνωστές μέσα από χιλιάδες και απλά αντίγραφα. Πολλές εξέχουσες προσωπικότητες δωρίζουν ρωσικές εικόνες σε μοναστήρια και εκκλησίες του ελλαδικού χώρου. Αρκετοί είναι οι ευσεβείς που προμηθεύονται τις εικόνες για προσωπική λατρευτική τους χρήση. Είναι οι λεγόμενες εικόνες «ευρείας ζήτησης» που διακινούνται εύκολα μέσω του εμπορίου, των μοναχών και προσκυνητών. Πολλά χωριά στη Ρωσία αναλαμβάνουν την αγιογράφηση εικόνων που πωλούνται σε πανηγύρεις.[1]

Το πρόσωπο που βρήκε την εικόνα-αντίγραφο της Παναγίας Τιχβίν, την είχε ως φυλακτό κατά τη διάρκεια της υποχώρησης, και την έφερε με ευλάβεια στην Ερμιόνη, είναι ο Ερμιονίτης αείμνηστος Απόστολος Παπαβασιλείου (1894-1990), ο ιατρός, ο οποίος το 1922 υπηρετούσε  στο 1^ο τάγμα 53^ο Σύνταγμα πεζικού τη λεγόμενη «Ανεξάρτητη Μεραρχία». Είναι σημαντικό πιστεύω να αναφέρω λίγα λόγια για την άγνωστη θρυλική και ηρωική Ανεξάρτητη Μεραρχία και το σπουδαίο έργο που επιτέλεσε.

Συνέχεια ανάγνωσης «Η Εικόνα της Παναγίας της Προσφυγιάς» →

Το Δ.Σ. του ΙΛΜΕ εκφράζει τη βαθύτατη θλίψη του για την απώλεια του διακεκριμένου συμπολίτη μας, Λίνου Μπενάκη, μιας πνευματικής προσωπικότητας, που προσέφερε υψηλές υπηρεσίες με το ήθος του, την άριστη επιστημονική του κατάρτιση και την συγγραφική του δραστηριότητα στην επιστημονική κοινότητα αλλά και στην ιδιαίτερη πατρίδα μας.

Τολμούμε να τον αποκαλούμε συμπολίτη μας διότι ως σύζυγος της Ακαδημαϊκού και τ. Προέδρου της Βουλής  κας Άννας Ψαρούδα Μπενάκη αγάπησε την Ερμιόνη, τόπο καταγωγής της συζύγου του και εργάστηκε για την πολιτιστική της ανάδειξη.

Εξαιρετική η πολυεπίπεδη προσφορά του στο ΙΛΜΕ.

Ο ίδιος προσωπικά φρόντισε να φωτογραφίσει τον εσωτερικό και εξωτερικό χώρο της ημιερειπωμένης οικίας Οικονόμου και έτσι σ’ αυτές τις φωτογραφίες αλλά και στις μετέπειτα σημαντικές ενέργειές του στηρίχθηκαν οι υπηρεσίες  για την αποκατάσταση αυτής της ιστορικής οικίας της Γ΄ Εθνοσυνέλευσης 1827. Σ’ αυτό το αναστηλωμένο κτήριο στεγάζεται σήμερα το ΙΛΜΕ.

Επιπροσθέτως υπήρξε εκ των πρωτεργατών στην ίδρυση του σωματείου ΙΛΜΕ και παρέμεινε αρωγός και ενεργό μέλος του μέχρι σήμερα.

Το αυθεντικό χειρόγραφο του Κολοκοτρώνη, ένα από τα σημαντικότερα εκθέματα του Μουσείου μας ανακάλυψε ο ίδιος σε δημοπρασία και έτσι έγινε απόκτημα του Μουσείου μας.

Ως ελάχιστο φόρο τιμής στον εκλιπόντα για την έμπρακτη πολύτιμη προσφορά του στο ΙΛΜΕ, με την αναγγελία του θανάτου του, το Δ.Σ. σε έκτακτη συνεδρίασή του αποφάσισε ομόφωνα:

• Να εκφράσει τα ειλικρινή συλλυπητήριά του στην αγαπητή σύζυγό του κα Άννα Ψαρούδα Μπενάκη.
• Να εκπροσωπηθεί το ΙΛΜΕ στην εξόδιο ακολουθία.
• Να αναρτηθεί το παρόν ψήφισμα στην ιστοσελίδα του ΙΛΜΕ, να σταλεί στα ιστολόγια και τα ΜΜΕ.
• Να επιδοθεί το παρόν ψήφισμα στη σύζυγό του.

Η Πρόεδρος                                  Η Γραμματέας

Τίνα Αντωνοπούλου                Τζωρτζίνα Σιάννα Τζιέρη

Γράφει η Ήρα Φραγκούλη- Βελλέ

Τραυματικό γεγονός  ήταν η εκστρατεία του πεζικού μας στρατού στη Μικρά Ασία, στην οποία και η Ερμιόνη μας πρόσφερε το δικό της φόρο αίματος, τέσσερες νεκρούς.

Όμως εκτός από τους στρατιώτες που μετείχαν στις επιχειρήσεις από ξηρά  πολλοί ερμιονίτες, πατεράδες και παππούδες μας, υπηρέτησαν ως ναύτες στο πολεμικό ναυτικό και έζησαν και αυτοί σημαντικές ιστορικές στιγμές. Τα πρώτα νικηφόρα χρόνια (1918-1921) αλληλογραφούσαν με τους οικείους τους έστελναν φωτογραφίες τους  και ευχετήριες κάρτες. Πολλές από αυτές διαφυλάχτηκαν και θεωρούνται, νομίζω, ύστερα από 100 χρόνια,  τεκμήρια της τοπικής μας ιστορίας.

Απ’ ό,τι έχω στη διάθεσή μου, ερμιονίτες ναύτες υπηρέτησαν στα πλοία:

Θωρηκτόν  «Αβέρωφ»  ( από το όνομα του εθνικού ευεργέτη που το χρηματοδότησε)

Θωρηκτόν «Κιλκίς»  ( προς τιμήν της μακεδονικής πόλης που μόλις είχε απελευθερωθεί)

Καταδρομικόν « Ελλη» ( προς τιμήν της ένδοξης ναυμαχίας ,4 Νοε.1912)

Ας  ταξιδεύσουμε μαζί τους  στα κύματα της Ιστορίας.

Το τέλος του τυράννου

Το 1918 τελειώνει ο Α΄ παγκόσμιος πόλεμος. Η Ελλάδα βρίσκεται στο πλευρό των νικητών (με τις δυνάμεις της Αντάντ)  γεμάτη αισιοδοξία και ελπίδες ότι θα ανακτήσει από την ηττημένη Τουρκία τις σκλαβωμένες προαιώνιες  κοιτίδες του ελληνισμού.

Ο Απόστολος Φραγκούλης, ναύτης  στο καταδρομικό « Έλλη» στέλλει στον αδελφό του, επίσης ναύτη Γιωργάκη,  ευχόμενος  «καλήν άφεσιν, Απρίλης 1919» μια κάρτα χαρακτηριστική της εποχής:  «Το τέλος του τυράννου» ( δηλ της Τουρκίας) . Επάνω αριστερά η μορφή του  ναυάρχου Παύλου Κουντουριώτη, ενώ μια γυναικεία μορφή  με το σπαθί εικονίζει την ελευθερία. Υποθέτω ότι η κάρτα εκδόθηκε με το τέλος των βαλκανικών πολέμων, τιμώντας τις  επιτυχίες του στόλου μας και κυκλοφορούσε  ευρέως στο ναυτικό μας.

Μούδρος 1918-19

Στις 30 Οκτωβρίου1918 στο λιμάνι του Μούδρου, στο νησί της  Λήμνου, υπογράφεται η ανακωχή του πολέμου μεταξύ των νικητών και της ηττημένης Τουρκίας.

   Το «Ελλη» καταπλέει και αυτό μαζί με άλλα ελληνικά πλοία στο Μούδρο και ο ναύτης στις 15-9 1919 στέλλει στους γονείς του αναμνηστική κάρτα από την πόλη με τη σημείωση :  « είμεθα εις Μούδρον και αύριον θα φύγωμεν δια την Χίον και απ’ εκεί εις Σμύρνην». 

Η κάρτα εικονίζει τον περικαλλή ναό της Ευαγγελίστριας, καύχημα και προσκύνημα σήμερα στον τουριστικό Μούδρο. (Κυκλοφόρησε πολύ και έγινε διάσημο το καρτ-ποστάλ αυτό με τους αγγλογάλλους αξιωματικούς να φωτογραφίζονται  μπροστά στην πανέμορφη αυτή βασιλική εκκλησία)

Οι όροι της ανακωχής του Μούδρου ήσαν για την Τουρκία  εξοντωτικοί. Ένας από τους όρους της ταπεινωτικής αυτής ανακωχής ήταν η εκ μέρους των νικητριών δυνάμεων στρατιωτική κατοχή του Βόσπορου και των  Δαρδανελίων, για να εξασφαλίζεται η ελεύθερη δίοδος από και προς τον Εύξεινο Πόντο. Σε εφαρμογή λοιπόν του όρου αυτού,  το Νοέμβριο του 1918,   αγκυροβολεί στο λιμάνι της Κωνσταντινουπόλεως συμμαχική μοίρα στην οποία συμμετέχουν και  τα δυο ελληνικά θωρηκτά «Αβέρωφ» και   «Κιλκίς».

Κωνσταντινούπολη 1919-20

Η παρουσία των δυο ελληνικών πλοίων στο λιμάνι της Κωνσταντινουπόλεως – μαζί με τμήμα της κρητικής χωροφυλακής που εγκαταστάθηκε στο Φανάρι για προστασία του Πατριαρχείου – έγινε αφορμή συγκινητικών εκδηλώσεων από τον ελληνικό πληθυσμό της Πόλης. Ο γνωστός ζωγραφικός πίνακας του Λ. Κογεβίνα που εικονίζει το «Αβέρωφ»  μέσα στο λιμάνι αποδίδει όλον αυτόν τον ενθουσιασμό. Όλοι  πίστευαν άλλωστε, μαζί και με τους έλληνες της υπόλοιπης πατρίδας που παρακολουθούσαν με λαχτάρα τα γεγονότα ότι «ήλθαν τα χρόνια και οι καιροί να γίνουν όλα δικά μας».

Ας φαντασθούμε και τους ναύτες που υπηρετούσαν στα ελληνικά πλοία! Βγήκαν στην Πόλη, περπάτησαν  στους βυζαντινούς δρόμους και τα μνημεία της, χαιρετίστηκαν με τους πολυπληθείς Έλληνες που την κατοικούσαν  και δάκρυσαν μπροστά στην Αγιά Σοφιά που ήταν τούρκικο τζαμί. Πήγαν και σε ελληνικά φωτογραφεία και έβγαλαν αναμνηστικές φωτογραφίες.

Το φωτογραφείο  «Γιάννη Δ. Κουριώτη – Κωνσταντινούπολις» έχει έτοιμο το μοντάζ της φωτογράφησης. Σε πρώτο πλάνο το σκίτσο της Αγιά Σοφιάς, στο βάθος  αγκυροβολημένο το ελληνικό θωρηκτό ρίχνει τον προβολέα του και μέσα από το σημαιοστολισμένο σωσίβιο  του «Κιλκίς» ο Κυριάκος Κούνες (νομίζω) ερμιονίτης φίλος του πατέρα μου, που υπηρετούσε σ αυτό.

Την ίδια εποχή και ο Χαράλαμπος Σκούρτης, ναύτης και αυτός  στο «Κιλκίς», στέλλει τη φωτογραφία του ως καλλιτεχνική κάρτα. Την έχει διασώσει η εγγονή του Μαρίκα Κανέλλη- Τουτουντζή, μαζί με τις δυο επόμενες.

Όλα τα φιλαράκια από την Ερμιόνη, ναυτάκια του «Κιλκίς». Όρθιος στο κέντρο πάλι ο Χαράλαμπος Σκούρτης,  Αν μπορείτε, αναγνωρίστε τους άλλους δυο.

Αναγνωρίζω τον Παύλο Φραγκούλη, το Χαράλαμπο Σκούρτη και τον Δημήτρη Νάκο, ναυτάκια του Κιλκίς.

Στη Σμύρνη 1919

Συνέχεια ανάγνωσης «Πριν από 100 χρόνια ναύτες ερμιονίτες ζουν μεγάλες ιστορικές στιγμές« →

Τα τακτικά μέλη του νεοεκλεγέντος από τις αρχαιρεσίες στις 10 Ιουλίου 2022 Διοικητικού Συμβουλίου του Ι.Λ.Μ.Ε. συνήλθαν στην πρώτη τακτική τους συνεδρίαση στις 18 Ιουλίου 2022 και συγκροτήθηκαν σε σώμα ως εξής:

1. Πρόεδρος:               Αντωνοπούλου Τίνα
2. Αντιπρόεδρος:        Χατζηζήση – Σκούρτη Κατερίνα
3. Γεν. Γραμματέας:   Σιάνα – Τζιέρη Γεωργία
4. Ταμίας:                     Παπαγεωργίου Άννα
5. Μέλος:                      Βλάσση – Δημαράκη Ελένη
6. Μέλος:                      Ζερβού Θέλξη*
7. Μέλος:                      Τράκη Ελένη*

*Ορίστηκαν από το ΔΣ του Ερμιονικού Συνδέσμου σύμφωνα με το άρθρο 4 του καταστατικού του ΙΛΜΕ.

Αναπληρωματικά μέλη:

 1.  Παπακυριακού Μιχάλης

 2.  Μοιράγια Δήμητρα

Για την Εξελεγκτική Επιτροπή εξελέγησαν:

1. Φασιλής Γεώργιος
2. Μπακατσή – Βόντα Μαρία

Ερμιόνη 19-7-2022

Για το Δ.Σ. του ΙΛΜΕ

Η Πρόεδρος  Τίνα Αντωνοπούλου

Η Γ. Γραμματέας  Σιάνα – Τζιέρη Γεωργία