Αφιέρωμα στο Δημοτικό Τραγούδι

Η  ανθρώπινη ομορφιά στα δημοτικά μας τραγούδια

Πραγματοποιήθηκε το Σάββατο, 9 Ιουλίου 2016, στις 9 μ. μ., η αφιερωμένη στο Δημοτικό Τραγούδι εκδήλωση, που οργάνωσε το Δ.Σ. του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Ερμιόνης στον αύλειο χώρο  του «Βουλευτικού» της Ερμιόνης.

ilme5_9-7-16Αρχικά, η Πρόεδρος του Συλλόγου καλωσόρισε τους προσκεκλημένους και παρουσίασε σύντομο βιογραφικό του  ομιλητή της βραδιάς κ. Αριστείδη Ν. Δουλαβέρα, Αναπληρωτή Καθηγητή της Λαογραφίας στο Πανεπιστήμιο Πελοποννήσου (Καλαμάτα), ο οποίος μίλησε με θέμα : «Η  ανθρώπινη ομορφιά στα δημοτικά μας τραγούδια», εστιάζοντας κυρίως, λόγω χρόνου, στη γυναικεία ομορφιά. Ο ίδιος  έχει εκδώσει και σχετικό ομότιτλο βιβλίο.

ilme2_9-7-16Ο ομιλητής τόνισε την αξία που έχει η ομορφιά, το κάλλος, σε όλες τις κοινωνίες και σε όλους τους πολιτισμούς, πολύ περισσότερο στους Έλληνες, όπου το κάλλος εκπροσωπήθηκε με μία θεά, τη θεά Αφροδίτη. Στα δημοτικά μας τραγούδια ιδιαίτερα  η ωραία γυναίκα ως κόρη, νύφη, σύζυγος, αδελφή, αλλά και ο ωραίος άνδρας, στους πολλαπλούς τους ρόλους, θαυμάστηκαν για τα κάλλη τους.

Ο ομιλητής παρουσίασε παραδείγματα στίχων από πολλά δημοτικά τραγούδια που υμνούσαν τη γυναικεία ομορφιά.

Πολλοί από αυτούς  αναφέρονταν στον  κόσμο των ανθέων  και των δέντρων, των πτηνών, των ουρανίων σωμάτων, των πολύτιμων μετάλλων και λίθων και στον κόσμο του θείου. Έγινε επίσης λόγος  για την ενδυμασία της γυναίκας ως στοιχείου ομορφιάς  και για τον στολισμό της με τα διάφορα ενδυματολογικά εξαρτήματα και τα λοιπά διακοσμητικά στοιχεία.

Ο ομιλητής, που εντυπωσίασε  με την ομιλία του και με την αμεσότητα της επικοινωνίας του με το κοινό, τελείωσε  με το ποίημα της «Κουμπάρας που έγινε νύφη», όπου θριαμβεύει η γυναικεία ομορφιά.

Συνέχεια ανάγνωσης «Αφιέρωμα στο Δημοτικό Τραγούδι» →

Επίσκεψη του 2ου Δημοτικού Σχολείου Κρανιδίου στο Ι.Λ.Μ.Ε.

Το 2ο Δημοτικό Σχολείο Κρανιδίου επισκέφθηκε την Πέμπτη, 20 Οκτωβρίου 2016, το Ιστορικό και ilme320-10-16Λαογραφικό Μουσείο Ερμιόνης. Ανά δύο οι τάξεις του Σχολείου ξεναγήθηκαν από την Πρόεδρο του Ι.Λ.Μ.Ε. στις αίθουσές του.

Οι μαθητές στάθηκαν αρχικά στο κήπο μπροστά από το Μουσείο όπου βρίσκονται οι προτομές των ερμιονιτών αγωνιστών Γιάννη και Σταμάτη Μήτσα και ενημερώθηκαν για την ηρωική προσφορά τους στον Αγώνα του ’21.

Στη συνέχεια ενημερώθηκαν για το παλαιό ερμιονίτικο αρχοντικό σπίτι του 18ου αιώνα, το οποίο σήμερα στεγάζει το Ι.Λ.Μ.Ε. και το οποίο το 1827 λειτούργησε ως Βουλευτικό.

Συνέχεια ανάγνωσης «Επίσκεψη του 2ου Δημοτικού Σχολείου Κρανιδίου στο Ι.Λ.Μ.Ε.» →

Εκπαιδευτικά προγράμματα Ι.Λ.Μ.Ε. «Μες στο Μουσείο»

Περιγραφή αντικειμένων του Μουσείου και δημιουργία ιστορίας με βάση εικόνες ζωγραφικού πίνακα

Οι εκπαιδευτικοί των σχολείων της Ερμιονίδας εντάσσουν κατ’ έτος στο πρόγραμμά τους εκπαιδευτικές επισκέψεις στο Ι.Λ.Μ.Ε. Έτσι την Τετάρτη 1-6-2016 η Β΄ και Δ΄ τάξη του 1ου Δημοτικού Σχολείου Κρανιδίου επισκέφθηκαν το Ι.Λ.Μ.Ε. μαζί με τους δασκάλους τους.

OLYMPUS DIGITAL CAMERAΗ Β΄ τάξη με αφόρμηση την ενότητα του σχολικού βιβλίου «Η Γλώσσα μου» που έχει τίτλο «Μες στο Μουσείο» παρακολούθησε εκπαιδευτικό πρόγραμμα με θέμα «Περιγραφή αντικειμένων του Μουσείου και δημιουργία ιστορίας με βάση εικόνες ζωγραφικού πίνακα». Στο τέλος του προγράμματος οι μαθητές έπαιξαν εκπαιδευτικό παιχνίδι περιγραφής παλαιών αντικειμένων του Μουσείου.  Το πρόγραμμα έγινε με την καθοδήγηση της Προέδρου του Ι.Λ.Μ.Ε. Τίνας Αντωνοπούλου.

Ταξίδι στην Μπαρμπαριά

Οι μαθητές της Δ΄ τάξης με οδηγό τον ζωγραφικό πίνακα της ερμιονίτισσας ζωγράφου κ. Ανθούλας Λαζαρίδου-Δουρούκου, έμαθαν για το μπαρμπαριώτικο ταξίδι και τους ερμιονίτες σφουγγαράδες.

Συνέχεια ανάγνωσης «Εκπαιδευτικά προγράμματα Ι.Λ.Μ.Ε. «Μες στο Μουσείο»» →

Εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο Ι.Λ.Μ.Ε. για την Γ΄ Εθνοσυνέλευση 1827

Τη Δευτέρα 28-3-2016, εκτελέστηκε εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο χώρο του Μουσείου  με τίτλο:

« Γνωρίζω την ιστορία του τόπου μου: Η Γ΄ Εθνοσυνέλευση στην Ερμιόνη»

Το συγκεκριμένο πρόγραμμα εντάσσεται στον ετήσιο εορτασμό μνήμης για την Γ΄ Εθνοσυνέλευση του 1827. Φέτος στο εκπαιδευτικό πρόγραμμα συμμετείχε η ΣΤ΄ τάξη του Δημοτικού Σχολείου Ερμιόνης.

ilme_1_28-3-16Στην τελευταία τάξη του Δημοτικού Σχολείου ολοκληρώνεται η διδασκαλία της νεότερης ελληνικής ιστορίας. Παράλληλα οι μαθητές διδάσκονται και τοπική ιστορία. Το σχετικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα που εκπονείται κατ’ έτος από το Ι.Λ.Μ.Ε. συμπληρώνει βιωματικά τις γνώσεις των μαθητών. Επικεντρώνεται στη συμμετοχή των Ερμιονιτών στον Αγώνα για την Ανεξαρτησία, στους οπλαρχηγούς αδελφούς Μήτσα και στη διεξαγωγή της εδώ Γ΄ Εθνοσυνέλευσης.

Συνέχεια ανάγνωσης «Εκπαιδευτικό πρόγραμμα στο Ι.Λ.Μ.Ε. για την Γ΄ Εθνοσυνέλευση 1827» →

Από τα καλάμια των ασφόδελων του Μπιστιού, στις φωτιές του Άι-Γιάννη και στον Κλήδονα.

Μυρσίνη Σαμαρά

Οι φωτιές του Άι Γιάννη

Γιατί άραγε μαζεύαμε καραμπούσια;

klidonas_anthoula_siteΔεμάτια ολόκληρα μάζευαν  παιδιά και νέοι, που τα μετέφεραν από το Μπίστι στο χωριό, για ν’ ανάψουν τη φωτιά στη γειτονιά τους, όπως ήταν το έθιμο στην Ερμιόνη. Καμάρωναν, δεν τους κούραζε κι εμείς τα κορίτσια, όσα μέναμε κοντά στο Μπίστι τρέχαμε να μαζέψουμε και να βοηθήσουμε για τα δικά μας δεμάτια, της γειτονιάς μας. Ήταν η 23η Ιουνίου,  η παραμονή της γιορτής του Άι Γιάννη του Θεριστή, μέρα χαράς για όλους.

Συνέχεια ανάγνωσης «Από τα καλάμια των ασφόδελων του Μπιστιού, στις φωτιές του Άι-Γιάννη και στον Κλήδονα.» →

1. Γυναικεία στοιχειά στους μύθους και τις παραδόσεις της Ερμιόνης

Γιάννης Σπετσιώτης – Τζένη Ντεστάκου

Τα γεγονότα κάθε εποχής τα αφηγείται η ιστορία. Η «ατμόσφαιρα» όμως, οι δοξασίες, οι αφηρημένες ιδέες, τα άυλα πνεύματα και οι θεσμοί αποτυπώνονται σε σύμβολα. Συχνά πίσω τους κρύβονται συναρπαστικές ιστορίες και μυθοπλασίες, που μεταφέρονται από στόμα σε στόμα και παγιώνονται από γενιά σε γενιά. Γίνονται λογοτεχνικά βιβλία, θεατρικά, κινηματογραφικά, μουσικά έργα, κάθε λογής εικαστική δημιουργία προξενώντας ξεχωριστό ενδιαφέρον. Με αυτά τα δεδομένα κανείς δεν μπορεί να παραβλέψει ή να αποσιωπήσει τη σημασία των συμβόλων, καθώς η μελέτη τους φέρνει στο φως τα κρυμμένα μυστικά τους.

Προσεγγίσαμε δύο τέτοια ερμιονίτικα σύμβολα – στοιχειά κάνοντας ένα ταξίδι ανακάλυψής τους στην άβυσσο των χρόνων. Ιχνηλατώντας μυθικές παραδόσεις, όπου συνδέονται πραγματικά και φανταστικά γεγονότα, προϊόντα υποκειμενικής σκέψης και κοινωνικών αντιλήψεων, συναντήσαμε τη Βιτόρα και τη Ζώρα.1 Δύο αόρατες γυναικείες υπάρξεις που στοίχειωσαν μέσω της προφορικής παράδοσης σε ωραίους τοπικούς μύθους και επηρέαζαν σημαντικά τη ζωή των Ερμιονιτών.

Η Βιτόρα ή Βιτόριζα

vitoriza_anthoulasΓια άγνωστους λόγους τη φανταστική της ιστορία2 οι παλιοί ναυτικοί του τόπου μας τη συνέδεαν με μια «ερμιονίτικη παραλλαγή» γνωστού αρχαιοελληνικού μύθου.

Εκεί στη… μακρινή Κρήτη «με τα θελκτικά, τερπνά και πολυφίλητα όρη» ο πατέρας των θεών Δίας και η όμορφη νύμφη Κάρμη απέκτησαν μια πανέμορφη θυγατέρα, τη Βριτόμαρτη, που το όνομά της θα πει «γλυκιά παρθένα». Στη Βριτόμαρτη άρεσε να διατρέχει στεριές και θάλασσες, να κυνηγάει και να ψαρεύει με τα δίχτυα που η ίδια είχε εφεύρει, γι’ αυτό, συμβολικά, την ονόμαζαν και Δίχτυνα (Δίκτυννα)3 Η Βριτόμαρτη, ως αγνή κόρη, πάντοτε συνόδευε τη θεά Άρτεμη στους χορούς και στο κυνήγι και της ήταν ιδιαίτερα αγαπητή.

Συνέχεια ανάγνωσης «1. Γυναικεία στοιχειά στους μύθους και τις παραδόσεις της Ερμιόνης» →

2. Βριτόμαρτη και Βιτόρα: Η νύμφη και το στοιχειό

Γιάννης Σπετσιώτης – Τζένη Ντεστάκου

Αφορμή για τη διερεύνηση της σχέσης των δυο γυναικείων πνευμάτων, της Βριτόμαρτης του μύθου και της Βιτόρας του θρύλου, μάς έδωσε η ταύτισή τους, που επιχειρείται από τον αείμνηστο δάσκαλο Μιχαήλ Παπαβασιλείου στο γνωστό βιβλίο του «Θρύλοι & Παραδόσεις της Ερμιόνης».1

Έτσι αναζητήσαμε τη βαθύτερη συγγένεια των δύο άυλων μορφών που συνδέθηκαν με τον τόπο μας στο διάβα των αιώνων. Εξετάσαμε, προσεχτικά, παραδόσεις γραπτές και προφορικές, συγκρίναμε ομοιότητες και διαφορές, αποτυπώσαμε πράξεις και συναισθήματα, «θεϊκά» και ανθρώπινα. Η έρευνά μας έγινε «διακριτικά» με στόχο την ανακάλυψη των καλά κρυμμένων μυστικών τους…

Συνέχεια ανάγνωσης «2. Βριτόμαρτη και Βιτόρα: Η νύμφη και το στοιχειό» →

3. Η Βιτόρα (Βιτόριζα) και οι μεταμορφώσεις της

Γιάννης Σπετσιώτης – Τζένη Ντεστάκου

Ο Κ. Χριστοφορίδης1 στο αλβανοελληνικό λεξικό του αναφέρει ότι Βιτόρα είναι: α) η μοίρα, η τύχη και β) ένα μυθικό φίδι-δράκος με χρυσά κέρατα που γεννάει χρυσά φλουριά. Κατά μια τρίτη εκδοχή «Βιτόρα» θα πει θησαυρός ή τόπος με χρυσάφι.

vitoriza_anthoulas

Σύμφωνα με την πρώτη ερμηνεία η λέξη «μοίρα» είναι το πεπρωμένο του καθενός μας στη ζωή, το γραφτό (γραμμένο). Το έχουν προκαθορίσει ανώτερες δυνάμεις,οι Μοίρες και δεν είναι δυνατόν να αλλάξει. Οι Μοίρες ήταν καλοπροαίρετες θεότητες, κόρες του Δία και της Θέμιδας κατά τον Ησίοδο, που τραγουδούσαν στους γάμους και ήταν παρούσες στις γεννήσεις των ανθρώπων. Τις Μοίρες της αρχαιότητας συναντάμε και στις λαϊκές μας παραδόσεις με παρόμοιους ρόλους. Πρόκειται για τις τρεις γυναίκες που μπαίνουν στο δωμάτιο της λεχώνας νύχτα, μετά την 3η, 5η ή 7η μέρα, για να μοιράνουν το βρέφος. Να το «καλομοιράνουν» αφήνοντας στην κούνια του γλυκίσματα και χρυσάφι, για να είναι η ζωή του χαρούμενη, γλυκιά κι ευτυχισμένη.

Συνέχεια ανάγνωσης «3. Η Βιτόρα (Βιτόριζα) και οι μεταμορφώσεις της» →

Διεθνής ημέρα Μουσείων 2016

Το Ι.Λ.Μ.Ε. συμμετείχε στη Διεθνή Ημέρα των Μουσείων

με ένα ταξίδι στην Αρχαία Ερμιόνη και τη σύγχρονη μουσική

Κάθε χρόνο από το 1977, η Διεθνής Ημέρα Μουσείων εορτάζεται στις 18 Μαΐου. Τα Μουσεία σε όλο τον κόσμο σχεδιάζουν εκδηλώσεις και πραγματοποιούν δημιουργικές δραστηριότητες σχετικές με το ετήσιο θέμα.

ilme1_18-5-2016Το θέμα που επέλεξε φέτος το Διεθνές Συμβούλιο Μουσείων (ICOM) είχε τίτλο «Μουσεία και πολιτιστικά τοπία». Το Ι.Λ.Μ.Ε. στο πλαίσιο του διεθνούς θέματος πραγματοποίησε την Τετάρτη 18-5-2016 εκδήλωση κατά τη διάρκεια του πρώτου μέρους της οποίας παρουσιάστηκαν τα ευρήματα της νεκρόπολης της Ερμιόνης, τα οποία ανακαλύφθηκαν τυχαία κατά τη διάρκεια των εκσκαφών για τη θεμελίωση του Γυμνασίου-Λυκείου Ερμιόνης (1991-1994) και τα οποία εκτίθενται σήμερα σε ειδική πτέρυγα στο Αρχαιολογικό Μουσείο Ναυπλίου.

Συνέχεια ανάγνωσης «Διεθνής ημέρα Μουσείων 2016» →